11.
YÜZYIL
DİVAN Ü
LUGATİ’T-TÜRK:
Kaşgarlı Mahmut; Türkçe sözlük;
Araplara Türkçeyi öğretmek maksadı ile yazılmıştır;
İslâmiyet öncesi sözlü dönem eserlerimizi (sav-sagu-koşuk)
örnekler; Türk illerini gösteren bir harita…
KUTADGU
BİLİG:
Yusuf Has Hacip.
Divan edebiyatının ilk eseri;
aruzla yazılan ilk eser; ilk mesnevi; ilk alegorik
(sembolik/simgesel) eser; Hakaniye(Doğu) Lehçesi…
12.
YÜZYIL
ATABETÜ’L-HAKAYIK: Edip Ahmet Yükneki; Mesnevi;
didaktik; aruzla yazılmıştır…
DİVAN-I
HİKMET:
Hoca Ahmet Yesevi, “Hikmet” adı verilen
dörtlüklerden oluşur; hece ile yazılmıştır; edebiyatımızın
ilk Türkçe
tasavvuf şiirleridir…
13.
YÜZYIL
ÇARH-NÂME:
Hoca Ahmet Fakîh; 100 beyitlik bir kaside; tasavvufi
bilgiler içerir; dini-ahlaki bir eser…
DİVÂN-I
KEBÎR: Mevlâna Celâleddin-i Rûmî; tasavvufi bir aşk
işlenir…
FÎHİ MÂ
FÎH: Mevlâna Celâleddin-i Rûmî “Ne varsa içindedir”
anlamındadır; çeşitli meclislerde yaptığı
sohbetleri
içerir…
FÜTÜVVET-NÂME: Haliloğlu Yahya Burgazî, Mevlâna’nın
Mesnevî’sinden yararlanılmıştır.
İNTİHÂ-NÂME: Sultan Veled; mesnevi…
MAKÂLAT:
Hacı Bektaş-ı Velî…
MECÂLİS-İ
SEB’A: Mevlâna Celâleddin-i Rûmî
MESNEVİ:
Mevlâna Celâleddin-i Rûmî; dini- tasavvufi- ahlaki bir
eser; Farsça yazılmıştır; 6 cilt…
REBÂB-NÂME:
Sultan Veled; mesnevi…
RİSALETÜ’N- NUSHİYYE:
Yûnus Emre; mesnevi, aruzla
yazılmış didaktik bir eser…
SELÇUKLU ŞEH-NÂMESİ: Hoca Dehhânî; eser bugün elimizde
değildir…
VİLAYET-NÂME: Hacı Bektaş-ı Velî…
YÛSUF U
ZÜLEYHÂ: Şeyyad Hamza; mesnevi…
14.
YÜZYIL
CEMŞÎD
Ü HURŞÎD: Ahmedi; mesnevi…
GARİB-NÂME:
Âşık Paşa, mesnevi…
İSKENDER-NÂME: Ahmedi; mesnevi…
KELİLE
VE DİMNE TERCÜMESİ: Kul Mesut…
MANTIKU’T- TAYR: Gülşehrî; Attar’dan çeviridir;
Tasavvufî ve alegorik bir eserdir…
SİRETÜ’N-NEBÎ: Erzurumlu Darîr; siyer; bu türün
edebiyatımızdaki ilk örneği…
15.
YÜZYIL
BUDALA-NÂME: Kaygusuz Abdal; mensur…
GEVHER-NÂME: Kaygusuz Abdal; manzum…
GÜLİSTAN: Kaygusuz Abdal; manzum…
HAR-NÂME: Şeyhî; mesnevi; alegorik bir eser; hiciv;
insanlar arasındaki eşitsizlikleri ve haksızlık gibi
görünen sosyal olayları eleştirir…
HÜSREV
Ü ŞİRİN: Şeyhî, mesnevi…
KÂBUS-NÂME: Mercimek Ahmet; sade nesrin bir örneği;
Farsçadan çevrilmiştir…
KİTÂB-I
MİGLATE: Kaygusuz Abdal; mensur…
MECÂLİSÜ’N- NEFÂİS:
Ali Şir Nevâî; tezkire; Türk
edebiyatının ilk tezkire örneği…
MİNBER-NÂME: Kaygusuz Abdal; manzum…
MİZANÜ’L- EVZÂN: Ali Şir Nevâî; Türklerin kullandığı
nazım ve mûsıkî şekilleri incelenmiştir…
MUHAKEMETÜ’L- LUGATEYN: Ali Şir Nevâî; Türkçenin
Farsçadan üstün olduğunu göstermek amacıyla yazılmıştır…
MÜZEKKİ’N-NÜFUS: Eşrefoğlu; düz yazılı, tasavvufla
ilgili bir eser…
TAZARRU-NÂME: Sinan Paşa; nesir; süslü nesrin ilk
örneği…
TEVÂRİH-İ
ÂL-İ OSMÂNÎ: Âşıkpaşazade; tarih türünde; sade nesir;
Âşıkpaşazade Tarihi olarak da bilinir…
VESİLETÜ’N- NECAT: Süleyman Çelebi; mesnevi; halk
arasında “Mevlit” olarak bilinen eserdir; naat örneğidir…
VÜCÛD-NÂME:
Kaygusuz Abdal; mensur…
16.
YÜZYIL
BENG Ü
BÂDE: Fuzuli; mesnevi; afyon ve şarabın mücadelesinin
anlatıldığı temsili bir eser…
BURSA
ŞEHRENGİZİ: Lâmiî, Şehrengiz…
EDİRNE
ŞEHRENGİZİ: Mesihî; Şehrengiz; edebiyatımızda bu türün
ilk örneği…
EDİRNE
ŞEHRENGİZİ: Zâti; Şehrengiz…
GÜLŞEN-I
ŞUARÂ: Ahdî; tezkire…
HADİKATÜ’S-SUADA: Fuzuli; secili, düzyazı biçiminde…
HEŞT
BEHİŞT: Edirneli Sehi Bey; tezkire; edebiyatımızda
Anadolu’da yazılan ilk tezkire örneği…
KANUNÎ
MERSİYESİ: Bâkî; terkib-i bent biçimiyle yazılan bir
mersiye örneğidir…
KIRK
HADİS TERCÜMESİ: Fuzuli; İranlı şair Molla Camii’den
çevrilmiştir…
KİTAB-I
BAHRİYE: Pîrî Reis; denizcilik kitabıdır; kitabına
eklediği harita dünyaca tanınmıştır
KİTABÜ’L-MUHİT: Seydi Ali Reis; denizcilik bilgilerini
içeren bir kitaptır…
LÂTİFİ
TEZKÎRESİ: Lâtifi, tezkire…
LEYLÂ
VÜ MECNÛN: Fuzuli; mesnevi…
MEŞÂİRÜ’Ş-ŞUARÂ: Âşık çelebi; tezkire…
MİR’ATÜ’L-MEMÂLİK: Seydi Ali Reis; nesir; Hint seferi
sırasında yaşadıklarının anlatıldığı gezi türünde bir
eseri…
SÂKİ-NÂME( HEFT CÂM): Fuzuli…
SIHHAT
Ü MARÂZ: Fuzuli; Farsça sağlıkla ilgili…
ŞİKÂYET-NÂME: Fuzuli; mektup; hiciv; süslü nesrin bir
örneği…
TEZKİRETÜ’Ş-ŞUARÂ: Kınalızâde Hasan çelebi; tezkire…
17.
YÜZYIL
CİHÂN-NÜMÂ:
Kâtip Çelebi; nesir; coğrafya türünde bir eserdir…
DÜSTURÜ’L-AMEL: Kâtip Çelebi; devlet işlerinde görülen
aksaklıklar ve çareler anlatılır…
FEZLEKE: Kâtip Çelebi; nesir; tarih türünde…
HAYRÂBAD: Nâbi; mesnevi
HAYRİYYE: Nâbi; mesnevi…
KEŞFÜ’Z-ZÜNÛN:
Kâtip Çelebi; nesir; bibliyografi türünde bir eserdir…
MİZÂNÜ’L-HAK: Kâtip Çelebi; nesir; tarih felsefesi;
didaktik…
NÂİMÂ
TARİHİ: Nâima; tarih türünde…
PEÇEVİ
TARİHİ: Peçevi İbrahim; tarih türünde…
SEYAHAT-NÂME:
Evliyâ çelebi; gezi türünde; 10 cilt…
SİHÂM-I
KAZA: Nef’î; hiciv…
SUR-NÂME: Nâbi; sünnet şenliklerini anlatan manzum bir
eser…
TACÜ’T-TEVÂRİH:
Hoca Sadettin Efendi; tarih türünde bir eserdir…
TUHFETÜ’L-HARAMEYN: Nâbi; gezi yazısı türünde; Hac
izlenimleri anlatılır…
TUHFETÜ’L-KİBÂR FÎ ESFARİ’L-BİHÂR: Kâtip Çelebi;
kısaca Tuhfetü’l-Kibâr olarak da bilinir; nesir;
denizcilik üzerine yazılan bir eser…
VİYANA
SEFÂRET-NAMESİ: Kara Mehmet çelebi; sefâret-name
türünün ilk örneğidir…
18.
YÜZYIL
HÜSN Ü
AŞK: Şeyh Gâlib; mesnevi, alegorik bir aşk hikâyesi…
MARİFET-NÂME: Erzurumlu İbrahim hakkı; didaktik…
PARİS
SEFÂRET-NÂMESİ: Yirmisekiz Çelebi Mehmet; Sefaret-nâme
türünün en ünlüsüdür…
19.
YÜZYIL
CEVDET
PAŞA TARİHİ: Cevdet Paşa; tarih…
MİHNET-İ KEŞAN: Keçecizade İzzet molla; mesnevi; gezi
yazısı türündedir…
Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni
Orhan EREN
