KUTADGU BİLİG
Yusuf Has Hâcib,
11. yüzyılın başlarında
Balasagun'da dünyaya gelmiştir. Balasagun'da yazmaya
başladığı Kutadgu Bilig (Mutluluk Veren Bilgi) isimli
eserini 1069'da tamamlayarak Karahanlı hakanlarından Ebû Ali
Hasan ibn Süleyman Arslan Hakan'a takdim etmiştir.
Kutadgu Bilig, her iki Dünya'da da mutluluğa kavuşmak
için gidilmesi gereken yolu göstermek amacıyla kaleme
alınmıştır. Yusuf Has Hâcib'e göre, ahireti kazanmak için bu
Dünya'dan el etek çekerek sadece ibadetle zaman geçirmek
yanlıştır. Zira böyle bir insanın ne kendisine ne de
toplumuna bir yararı olur.; oysa başka insanlara faydalı
olmayan kişiler ölüleri andırır; bir insanın erdemi, ancak
başka insanlar arasındayken belli olur. Asıl din yolu,
kötüleri iyileştirmek, cefaya karşı vefa göstermek ve
yanlışları bağışlamaktan geçer. İnsanlara hizmet etmek
suretiyle faydalı olmak, bir kimseyi, hem bu Dünya'da hem de
öteki Dünya'da mutlu kılacaktır.
Yusuf Has Hâcib bu yapıtında bilimin değerini de tartışır.
Ona göre, alimlerin ilmi, halkın yolunu aydınlatır; ilim,
bir meşale gibidir; geceleri yanar ve insanlığa doğru yolu
gösterir. Bu nedenle alimlere hürmet göstermek ve
ilimlerinden yararlanmaya çalışmak gerekir. Eğer dikkat
edilirse, bir alimin ilminin diğerinin ilminden farklı
olduğu görülür. Mesela hekimler hastaları tedavi ederler;
astronomlar ise yılların, ayların ve günlerin hesabını
tutarlar. Bu ilimlerin hepsi de halk için faydalıdır.
Alimler, koyun sürüsünün önündeki koç gibidirler; başa geçip
sürüyü doğru yola sürerler.
Yusuf Has Hâcib, astronomi bilimini öğrenmek isteyenlerin,
önce geometri ve hesap kapısından geçmesi gerektiğini
söyler. Aritmetik ve cebir, insanı kemâle ulaştırır;
toplama, çıkarma, çarpma, bölme, bir sayının iki katını,
yarısını ve kare kökünü alma işlemlerini bilen, yedi kat
göğü avucunun içinde tutar. Her şey hesaba dayanır.
Bir siyasetnâme veya bir nasihatnâme olarak
nitelendirilebilecek Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hâcib'in ve
içinde yetiştiği çevrenin ilmî ve felsefî birikimi hakkında
çok önemli bilgiler vermektedir. Platon'un devlet ve toplum
anlayışı çok iyi bilinmekte ve uygulanmaya çalışılmaktadır.
Bilimin ve bilginlerin değeri anlaşılmıştır; bilim,
güvenilir bir rehber olarak düşünülmektedir
www.edebiyatogretmeni.net
En Güzel Paylaşımlar İçin Mail
Grubumuza Üye Olun
