|
A. KADİR
Asıl adı İbrahim Abdülkadir Meriçboyu. 1917'de İstanbul’da
doğdu, 1985'te yine İstanbul’da öldü. Eyüp Ortaokulu'nden
sonra 1936’da girdiği Kuleli Askeri Lisesi’ni bitirdi.
1939'da Ankara Harp Okulu son sınıf
öğrencisiyken,
Nazım
Hikmet’in okulda propaganda yaptığı gerekçesiyle
açılan davada yargılandı, 10 aya hüküm giydi, okuldan
uzaklaştırıldı. Cezaevinden çıkınca 1941'de İstanbul Hukuk
Fakültesi’ne girdi. Tan
gazetesinde düzeltmen
olarak çalıştı. Arkadaşlarıyla "Yürüyüş" dergisini çıkardı.
1943'te savaş karşıtı şiirlerini içeren ilk kitabı Tebliğ
toplatıldı, sıkıyönetim tarafından İstanbul dışına sürgün
edildi. 1943-1947 arasında Muğla, Balıkesir, Konya, Adana ve
Kırşehir’de sürgünde yaşadı. 1947'de İstanbul'a döndü. Bir
bisküvi fabrikasında çalıştı, yayınevlerinde düzeltmenlik,
çevirmenlik yaptı. 1965’ten sonra şiir çevirileri ve
kitaplarının yayınıyla uğraştı. 12 Eylül 1980 sonrasında da
bir ay gözetimde tutuldu. İlk
şiirleri 1930'da "Ali
Karasu" imzasıyla yayınlandı. Başlangıçta
Faruk Nafiz Çamlıbel ile
Necip Fazıl etkisinde şiirler yazdı.
Ankara
Cezaevi'nde Nazım Hikmet’le kalınca şiir ve dünya
görüşünde önemli değişikler oldu. Ses ve Yeni Edebiyat
dergilerinde yayınlanan şiirlerinde Nâzım Hikmet etkisi
açıkça bellidir. Yurt sevgisini dile getiren ilk kitabı
"Tebliğ"de bir yandan savaşa karşı çıkarken bir yandan da
yoksul Türk insanını gerçekçi bir bakışla yansıttı. Bireysel
dramı toplumsal sorunların birlikteliği içinde ele aldı.
Olgunluk dönemi şiirlerinde konuşma diline yakın bir dil
kullandı,
türküler, halk şiiri ve
gelenekleri motiflerinden yararlandı. Savaş, yoksulluk,
sürgünlük, hapislik acılarını yaşayan insanın duygularını,
iyiye, doğruya, eşitliğe olan özlemini yalınlık, gerçeklik
ve lirizmle yansıttı. Çarpıcı bitişler, yinelemeler, iç
uyaklar ve ses uyumları belli başlı şiirsel biçimleri.
1940'lı yılların toplumsal gerçekçi şiirinin ortak temaları
ve biçimleriyle,
Orhan Veli kuşağının bazı
söyleyiş özelliklerini kaynaştırarak sentezci bir şiire
ulaştı.
ESERLERİ
ŞİİR:
Tebliğ (1943)
Hoş geldin Halil İbrahim (1959)
Dört Pencere (1962)
Mutlu Olmak Varken (toplu şiirler, 1968)
Bütün Şiirleri (1988, ölümünden sonra)
ÇEVİRİ-ANTOLOJİ:
Bugünün Diliyle Mevlana (1955)
İlyada (Azra Erhat'la birlikte, 1958)
Bugünün Diliyle Tevfik Fikret (1967)
Odysseia (Azra Erhat'la birlikte, 1958)
Seçme Şiirler
(1961)
Dünya Halk ve Demokrasi Şiirleri (3 cilt, 1973-1975-1980)
Portekiz Sömürgeleri Şiiri (1975)
Vietnam Şiiri (1975)
Filistin Şiiri (1976)
ANI:
Harp Okulu Olayı ve Nâzım Hikmet (1966)
ÖDÜLLERİ
1959 Habib Edip Törehan Çeviri Ödülü
1961 Türk Dil Kurumu Çeviri Ödülü
1980 Türkiye
Yazarlar Sendikası Hasan Ali
Ediz Edebiyat Çeviri Ödülü
1983 Yazko Çeviri Ödülü
|
|