1825'te İstanbul'da doğdu, 17 Mayıs 1880'de Adana'da
yaşamını yitirdi. Ası ismi "Abdülhamid Ziyaeddin." Galata
Gümrüğü'nde katiplik yapan Erzurumlu Ferideddin Efendi'nin
oğlu. Bayezit Rüşdiyesi'ni bitirdi. Özel derslerle Arapça,
Farsça öğrendi. Bir süre Sadaret Mektub-i Kalemi'nde
çalıştı. 1855'te Mustafa Raşid Paşa aracılığıyla sarayda
Mabeyn Katipliği'ne atandı. bu sırada Fransızca öğrendi. Ali
Paşa sadrazam olunca saraydan uzaklaştırıldı. 1861'de
Kıbrıs, 1863'te Amasya Mutasarrıfı ve Meclis-i Vâlâ-yı
Ahkâm-ı Adliye üyesi oldu. 1865'te Yeni Osmanlılar
Cemiyeti'ne katıldı. Yeniden Kıbrıs'a atanınca 1867'de
Namık Kemal
ile birlikte Londra'ya kaçtı. Birlikte Yeni
Osmanlılar'ın yayın organı olan Hürriyet
gazetesini
yayınladılar. Namık Kemal'in ayrılmasından sonra
gazetenin
sorumluluğunu üstlendi. 1870'te Cenevre'ye gitti. Ali
Paşa'nın ölümünden sonra 1871'de İstanbul'a döndü. 1872-1876
arasında Şurayı Devlet üyeliği ve maarif müsteşarlığı yaptı.
Anayasayı hazırlayan Kanun-i Esasi adlı kurumda
görevlendirildi. 1'inci Meşrutiyet'in ilanından sonra
1877'de vezir rütbesiyle önce Suriye Valiliği'ne ardından
Adana Valiliği'ne atandı. Adana'da yaşamını yitirdi. 2'nci
Abdülhamit yönetimine karşı özgürlükleri ve meşrutiyeti
savundu. Batılılaşma yanlısı, yenilikçi
Tanzimat Edebiyatı'nın öncüleri arasında yer aldı. Namık
Kemal ve
Şinasi
ile birlikte yeni Türk edebiyatının temellerini attı. Tür
edebiyatının kendi geleneğine sahip çıkmasını istedi, şiir
ve yazı dilinin halkın dili olması gerektiğini savundu.
Şiirlerinde divan şiir biçimlerini kullandı ama içerikte
hak, adalet, uygarlık, hürriyet gibi temaları işledi.
"Terci-i Bend" ve "Terkib-i Bend" isimli iki şiirinde ise
insanın yargısı ve gerçeği kavramanın olanaksızlığı,
Tanrı'nın mutlak egemenliği gibi metafizik konular üzerinde
durdu. 1874-1875'te Arap, Fars ve Türk şairlerin şiirlerini
"Harabat" adlı 3 ciltlik ansiklopedide topladı.
ESERLERİ
Zafername (1868, düzyazı şiir)
Rüya (ölümünden sonra,
1910)
Veraset Mektupları (ölümünden sonra 1910)
Eş'ar-ı Ziyâ (ölümünden sonra şiir, 1881)