|
PİR SULTAN ABDAL
16’ncı yüzyılda yaşadı. Hakkında fazla
bilgi yok. Asıl adı Haydar. Yaşamının büyük bölümü Uşak’ın
Banaz köyünde geçti. 16’ncı yüzyılın ikinci yarısında Sivas
çevresinde boy gösteren Alevi-Bektaşi kökenli ve İran
yanlısı mezhep olaylarına karıştı. Sivas Beylerbeyi Deli
Hızır Paşa, Pir Sultan’ı astırdı. Ölümümün, 1547-1551 ya da
1587-1590 arasındaki bir tarih olduğu sanılıyor. Çeşitli
araştırmalarda 6 ayrı Pir Sultan kimliğine değinilir.
Sırasıyla, Çorum yöresinden olup bir süre Ankara’da Hasan
Dede tekkesinde kalan Pir Sultan’ım Haydar, aruzla şiirler
yazan Pir Sultan, Divriği yöresinde yetişen ve asıl adı
Halil İbrahim olan Pir Sultan Abdal, 18’inci yüzyılın ikinci
yarısı ile 19’uncu yüzyılın başında yaşamış olan Abdal Pir
Sultan, 16’ncı yüzyıl sonu ile 17’nci yüzyıl başında yaşayan
ve Pir Sultan’ın asılmasıyla ilgili deyişleri söyleyen Pir
Sultan Abdal. Son olarak menkıbeleşmiş yaşamıyla tanınan,
Hızır Paşa’nın astığı kabul edilen 16’ncı yüzyıl şairi
Banazlı Pir Sultan Abdal.
Halk edebiyatı
araştırmacıları, gerçek Pir Sultan Abdal
olarak Banazlıyı kabul eder. Pir Sultan Abdal, Alevi
gelenekleri ve tarikat içinde yetişti. Hayati (Şah İsmail),
Kul Hüseyin ve Kul Himmet’ten etkilendi. Şiirlerinde duru ve
yalın bir Türkçe kullandı. Ana konuları, aşk, tasavvuf ve
kavgadır. Tekke ve tasavvufun kalıplarını aşıp geniş bir
halk kesimine seslenebildi. Medrese öğrenimi görmediği için,
diğer bazı halk şairlerinin tersine,
Divan Edebiyatı’ndan hiç etkilemedi. Saaddin Nüzhet
Ergun, Abdülbaki Gölpınarlı, Pertev Naili Boratav,
Cevdet Kudret, Cahit Öztelli, Sabahattin Eyuboğlu,
Mehmet Fuad, Ohan Ural, Mehmet Bayrak ve Erol Toy’un Pir
Sultan Abdal araştırma ve kitapları var.
|
|