Meşrutiyet Dönemi Tiyatrosu
1860 yılında
İbrahim Şinasi,
Tercümân-ı Ahvâl
gazetesinde "Devlete asker
veren, vergi veren, devlet buyruklarını yerine getiren
millet, devletin iyi mi, kötü mü yönetildiği hakkında
düşündüklerini söyleme hakkına sahiptir." düşüncesini ileri
sürer.
Şinasi'nin bu
düşüncesi
Namık Kemal tarafından da benimsenir ve tüm
baskılara karşın sürekli işlenir.
II. Abdülhamit
meşrutiyet yönetimini kurmaya, anayasa yaptırıp yurdu ona
göre yönetmeye, meclisi ve senatoyu toplamaya söz vererek
padişah olmasına karşın bu sözlerini yerine getirmez. Fakat
özgürlüğü sağlamak için yıllarca yapılan gizli çalışmaların
ve baskılara direnen aydınların çabaları sonucu II.
Abdülhamit 1908'de II. Meşrutiyeti ilân etmek zorunda kalır.
1908'den sonra
başlayan yeni dönemde tiyatro çalışmaları hızlanır.
Tanzimat dönemi yazarlarının yasaklanan oyunları
yeniden sahnelenir.
Tiyatro, topluma hizmet
veren yarı resmî bir nitelik kazanır. Cumhuriyet tiyatrosunu
hazırlayan gelişmelerin temeli bu dönemde atılır.
Meşrutiyet
tiyatrosu,
Servet-i Fünûn, Fecr-i Âti
ve Millî
Edebiyat dönemini kapsar.
Servet-İ Fünûn
Dönemi Tiyatrosu
Servet-i Fünûn
dönemi sanatçıları gerek sanat anlayışları, gerekse
Abdülhamit istibdadının getirdiği baskılar ve sansür
nedeniyle tiyatro türüyle fazla ilgilenmemişlerdir. Çünkü
tiyatroya büyük destek veren
Ahmet Vefik Paşa,
görevinden alınmış,
Ahmet Mithat Efendinin
yazdığı Çerkez Özdenler adlı piyesin oynanması nedeniyle de
Gedik Paşa Tiyatrosu yıktırılmıştır. Ancak, sanatçılar
1908'den sonra bazı
tiyatro eserleri verirler.
Halit Ziya Uşaklıgil,
romanları
kadar başarılı sayılmayan Kâbus'u yazar. Fare ve Fürûzan
adıyla iki uyarlama yayımlar.
Cenap
Sahabettin de Yalan ve Körebe adlarıyla iki oyun
yazar.
Yusuf Ziya Ortaç, Halit Fahri Ozansoy, Hüseyin
Suat 1908'den sonra tiyatro eseri veren
yazarlardandır.
Bu dönemde konular genellikle aile çevresinden seçilir.
Fecr-i Âti
döneminde de tiyatro çalışmaları sönük geçmiştir. Konular
genellikle bireysel yaşamla ilgilidir. Tahsin Nahit,
Refik
Halit Karay,
Yakup Kadri Karaosmanoğlu
gibi yazarlarımızın tiyatro alanında eserler yazdığı
görülür.
>>
Tiyatro
sayfasına dön.
www.edebiyatogretmeni.net
