8. yüzyıldan
itibaren İslamiyet, Türk boyları arasında yayılmaya başlamış, 10.
yüzyılda Türklerin büyük çoğunluğu bu dini kabul etmiştir. Bu inanç
ve kültür değişimi, edebiyatı da etkilemişti 11. yüzyıldan itibaren
İslâmlık etkisinde ilk büyük eserler verilmeye başlanmıştır.
19. yüzyılda
Batılılaşma hareketinin, edebiyatı da etkileyecek boyuta ulaşmasına
kadar ki bu dönem “İslam Etkisindeki Türk Edebiyatı Dönemi” olarak
bilinir.
Genel
Özellikler
a)İslam
inançlarıyla, Müslüman Araplar ve İranlıların oluşturduğu ortak
kültür ve ede-biyatın etkisindedir.
b)Dilde gittikçe
yoğunlaşan bir Arapça-Farsça etkisi görülür. Bu dillerden alınmış
kavram, sözcük ve tamlamalar kullanıldığı gibi, tamamen Arapça ve
Farsça ile yazılmış eserler de vardır.
c)Genellikle
yazılıdır. Sözlü edebiyat da İsla-mi etkiler altında,halk arasında
yaşamış ve gelişmiştir.
d)Yazılı
eserlerin sahipleri bellidir. Anonim ürün yok denebilecek kadar
azdır.
e)Düzyazı da
yaygınlaşmış olmakla birlikte, nazım türlerinin ağırlığı devam eder.
f)Nazımda; aruz
ölçüsü, Arap ve İran edebi-yatlarından girmiş nazım tür ve
biçimleri, tam ve zengin uyak ön plana çıkmıştır. “Beyit”, en çok
kullanılan birimdir. Halk arasında dörtlük birimi ve hece ölçüsü
kullanılmaya devam edilmiştir.
g)Müzik eşliği
hayli zayıflamıştır.
h)Şiirde daha
çok bireysel duygular işlen-mekle birlikte düzyazıda toplumsal konu-lara
yönelme de görülür.
i)“Aşk” teması
ön plana geçer. ”Kahramanlık” teması az işlenir. Dini konular da hem
şiirde hem de düzyazıda önemli ölçüde yer alır. Tabiat teması araç
olarak kullanılır.
j)Halk
tabakalarıyla seçkinlerin dilleri, şiir ve edebiyat anlayışları
farklıdır. Türkçede çeşitli bölge farklılıkları ortaya çıkar.
Bölgeler, uzak yurtlar arasında farklı gelişmeler yaşanır. Halkın
edebiyatı ile seçkinlerin edebiyatı ayrımı kendini gösterir.
