İKİLEMELER:
Anlamı güçlendirmek, pekiştirmek
amacıyla aynı
sözcüğün tekrarlanması, yakın veya uzak
anlamlı sözcüklerin
yan yana kullanılmasıyla oluşan söz
öbeklerine “ikilemeler” denir.
1. Aynı sözcüğün tekrarıyla yapılan
ikilemeler:
Örnek:
Ağır ağır çıkacaksın
bu merdivenlerden.
Kapı kapı dolaştık.
2. Eş Anlamlı sözcüklerin tekrarıyla
yapılan ikilemeler:
Örnek:
Ortalıkta
ses seda yoktu.
3. Yakın anlamlı sözcüklerle kurulan
ikilemeler:
Örnek: Eş
dost
yardımına koşmuştu.
Gazeteler
yalan yanlış
bilgilerle doluydu.
4. Karşıt anlamlı sözcüklerle kurulan
ikilemeler:
Örnek:
Ne demek istediğimizi
er geç
anlayacak.
İrili
ufaklı
taşları eline alıp fırlattı.
5. Bir anlamlı diğer anlamsız sözlerle
kurulan ikilemeler:
Örnek:
Kağıda
eğri büğrü bir çizgi çizdi.
Sandıktan
eski püskü
bir elbise çıkardı.
6. İkisi de anlamsız sözlerle kurulan
ikilemeler:
Örnek:
Adam
abuk sabuk konuşuyordu.
Eciş bücüş bir yazı ile mektup yazmıştı.
7. Yansıma sözlerin tekrarlanmasıyla
kurulan ikilemeler:
Örnek:
Sular
şırıl şırıl akıyordu.
Arılar
vızır vızır dolaşıyordu.
8. “m” sesinin sözün
başına getirilmesiyle yapılan ikilemeler:
Örnek:
Onca harcamadan sonra elimizde
para mara kalmadı.
Uyarı:
İkilemeler ayrı yazılı ve aralarına
noktalama işareti konulmaz.
Soru: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde
ikilemeyi oluşturan
sözcükler tek başlarına kullanılamaz?
A)
Yalan yanlış
bilgilerle doğru karar veremezsin.
B)
Karşıdan güçlü
kuvvetli görünüyordu.
C)
Mırın kırın etme de
olanları anlat.
D)
Aradan aşağı yukarı
on yıl geçti.
E)
İngilizce’yi şöyle
böyle bilir.
Soru:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikileme
cümleye zorlukla anlamı
katmıştır?
A)
Gece gündüz demeden
çalışıyordu.
B)
Çamurlara bata çıka
yürüdük.
C)
Yaptığı yanlışı er
geç anlayacak.
D)
Bu işte onun da az
çok payı var.
E)
Olan oldu, artık
üzülme.
Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni
Halil İbrahim ASLANHAN
