Gül kasidesi

[Beyoğlu]

Çıktı yaşıl perdeden arz eyledi ruhsar-ı gül
Saldı mir'at-ı zamir-i pakden jengar gül

Bu beytin şerhi lazım.Yardımcı olursanız sevinirim.

[meryemozcan]

Beyoğlu kardeşim bütün gül kasidelerine baktım senin beytinin geçtiği kasideyi bulamadım.

En azından düzgün bir şekilde nesre çevrilmiş hali elimizde olsaydı belki bir iki cümleyle de olsa hatırlatmalar yapardık.
Sözlükten tek tek anlamlara baktım.

ruhsar-ı gül: Gül yüzlü yani Peygamber efendimiz zannedersem...
mir'at-ı zamir-i pakden tamlaması yordu beni.

mir'at: ayna
zamir: iç
pak : temiz

jengar: pas, kir, bakır pası

O gül yüzlü sevgili yeşil perdenin arkasından kendini gösterince gül aynanın kirini pasını temizledi.

Peygamber efendimizi görenler kalbindeki imana ait bütün şüphelerinden kurtulurlar. İslamın nuru kalpteki bütün hastalıkları siler götürür.

Hatam olduysa affola...
Uğraştım kıt bilgilerimle bu kadarını anladım. 

[Edebiyat Öğretmeni]

http://www.edebiyatogretmeni.net/forum/edebiyat/her_ders_bir_beyit-t167.0.html

Fuzuliye yazmış ama bilemiyorum nereden yazdı.

[Beyoğlu]

Gün gelir birisine lazım olur.Onun için ekliyorum bu beytin şerhini.Bazı yanlışlıklar olabilir;yükseklisans öğrencisine şerh ettirdiğimiz için


Çıktı yaşıl perdeden arz eyledi ruhsar-ı gü
Saldı mirat-ı zamir-i jengar gül
   
Beytin aslı:
Çıhdı yaşıl perdeden arz eyledi dîdâr gül
Sildi mirat-ı zamîr-i pâkden jengar gül

Ruhsar-ı gül yeşil perdeden çıktı arz eyledi. Gül mir’at-ı zamir-i jengar sildi
Zamîr: 1. iç, iç yüzü 2.kalp, vicdan 3. gönülde gizli olan sır 4. ismin yerini tutan kelime
Jengâr: 1. pas, kir 2. bakır pası
Jengarî: bakır yeşili, bakır pası renginde boya
Mir’at: 1. ayna 2. meşhur bir çeşit lale


Gül yaşıl perdeden çıhdı dîdâr arz eyledi, gül mirat-ı zamîr-i pâkden jengar sildi

Gül yeşil perdeden çıkıp  yüzünü gösterdi. Temiz gönül aynasındaki pası sildi.

Beytin arka planında bir hayat sahnesi bir realite görünüyor.  Bu realitede de gonca halindeki çiçeğin açılmasıdır. Goncanın etrafında yeşil yapraklar vardır. Bu yaprakların arasından goncanın rengi –ki Divan Edebiyatında kastedilen kırmızı güldür- belli belirsiz görünmektedir. Şair bu hayat sahnesine şairane sebepler bularak hüsn-i talil yapıyor. Yeşil yapraklar perde gibi düşünülüyor. Perde ev kavramını çağrıştırıyor; anladığımız kadarıyla bu perde tam açık değildir, aksine neredeyse tamamen kapalıdır. İnsan oradan bakar. Bu durum da bir ruh sıkıntısını çağrıştırıyor. Evin içerisinde kapalı halde uzun süre vakit geçiren insanın içi sıkılır bunalır. Gül de uzun süre perdelerin yani yaprakların içerisinde durmaktan sıkılmış bunalmış haldedir. Dikkat edilirse kasvet halini hissettirmek için tül değil perde denilmiş. Tül içeriye güneş ışınlarının girmesine izin verirken perde hele gündüz vakti çekiliyse evin içini karartır.
Beyitte gül, muhtemelen sevgilidir. Sevgili, gülün yapraklar arasında açılması gibi, perdelerin arasından çıkıp yüzünü göstermiştir. Âşık için bundan daha güzel bir lütuf olamaz. Âşık sevgilinin kapısının eşiğindeki köpeklere bile özenir. Onun için sevgili erişilmezdir. Sevgilinin yüzünü görünce de ondan daha mutlu bir insan olamaz
İkinci mısrada bir ayna kavramı var. Ayna Divan şairleri tarafından sıkça kullanılmıştır. Yukarıda mir’atın anlamlarını verdik. Edebiyatta daha çok ilk anlam kullanılmaktadır. Fakat şiirin redifi güldür. Şair bu gül redifi üzerine çokça çalışmış olmalıdır. Gülün beyit içerisindeki anlamları ve beytin diğer kelimeleriyle konteksi, bağlamı muhtemelen değerlendirilmiştir. Bu durumda mir’atın ikinci anlamı da düşünülebilir ama beyitte lale anlamının kastedilmediği de açıktır. Bu yüzden mir’atın yeşil ve gül kelimeleriyle tenasübünü göz önünde bulundurarak bir iham-ı tenasüp sanatının varlığı söylenebilir. Bunun yanında ayna, eskiden şimdiki gibi simli değildi. Metal aynalar vardı. Metal aynalarsa havayla temas edince çok çabuk oksitleniyordu. Lekelenen ayna da eski işlevini göremiyordu. Bu yüzden aynalar özel mahfazalarda, kılıfların içerisinde muhafaza edilmiştir. Jengar, pas, kir, bakır pası anlamına geliyor. Gül gönül aynasından kirleri, pasları silmiştir. Burada mısra iki taraflı değerlendirilmelidir. İlkinde, gül kendi gönlünün aynasını siler. Yani gül perdeyi açar evin içerisine ve gönlüne bir ferahlık doğar. Bu anlamda gülün sabah açtığı da göz önünde bulundurulmalı. Tıpkı gülün sabah açıp arz-ı endam ettiği gibi, sevgili de sabah uyanmış ve sabahın o mahmurluğuyla perdeyi açmıştır. Sabahlara kadar sevgilinin kapısında gözünü kırpmadan nöbet bekleyen âşık da o arada sevgiliyi görmüştür. İkinci anlamda ise sevgili perdeyi aralar yüzünü gösterir. Kendi gönlünün aynasından kiri pası silmez; yüzünü gösterince aşığın gönlünde gam, kasavet dağılır. O gül yüzle aşığın içerisi aydınlanır. Âşık sürekli beklemededir. Seven insan hep evhamlıdır. Aklında sürekli “acaba?” sorusu vardır. “Acaba o da beni seviyor mu?” “Acaba şimdi nerde?” “Onu sevdiğimi söylesem acaba ne der?” “Acaba başkasını mı seviyor?” “Acaba evlendi mi?” vs. Bu “acaba”lar da gönlü lekeler, sevgiliden iyi bir haber alınca da gönül ferahlar, rahatlar. Gönüldeki şüpheler kaybolur. Bu mısrada da şair sevgilinin yüzünü görünce vehimlerden, tereddütlerden kurtulur rahatlar.

Bu fakirin yorumuydu.

Bu da Prof. Dr. Hasibe Mazıoğlu’nun yorumu:
Gülün perdeden çıkıp yüzünü göstermesi ile gül, gonca halindeki sıkıntıdan kurtulup ferahlamıştır. Eskiden aynalar madenden yapılırdı. İnsanın içi, gönlü aynaya benzetilmiştir. Goncayı saran yaprak da aynanın üzerindeki pasa benzetilmiştir. Pas silinince aynanın temizleceği gibi, goncanın pası gidince yani gül açılınca ferahlamış, gonca şeklindeki daralmış sıkıntılı halinden kurtulmuştur.

[canan75]

Yeşil perde,gülün henüz gülmediği yani kalın bir örtüyle büründügü içinde tomucuklandığı kozadır.Elbette her doğum öncesi  bir yapılanma suret , siret bulma zamanıdır.Aydınlıkğa varış,karanlık bir tünelden geçtikten sonradır.İnsan bile üç karanlıgın içinde yaratılma safhalarının bedeni, ruhi boyutunu tamaladıktan sonra dünyaya gelir..Bu uzun bir yolculuktur.Zorlu ve meşakkatli bi dönemdir.
O perdeden çıkış,yeni bir ortama zuhurla, ter ü taze bir mahmurlukla dünyaya gülümseyen gül,yüzünü arz ediyor...Arz, bir talebe karsılık yapılır demek ki zamanı gelince onu bekleyen var.Talepkar olanlar, gülün gül mevsiminde acılacak oldugunu biliyor.Gül yüzlüyü bekleyen aşık muradına eriyor.

Dikkat cekici olan nokta,henüz dogmuş,acmış,olan gülün tenindeki yaradır...siirdeki ''jengar'' ile ifade olunan sıfat...
gönül aynası kirli olan manasına gelir ki,bu biraz tezat arz ediyor.Elbette bu günahtan kirlenmiş manasının ötesinde bir şey olmalı.Zannımca gül tomurcuk halinde iken üzerine düşen çiğ taneciklerinden dolayı, sabahın o ayazından teninde yanıklar oluşmuştur.Yeni dogan bebeklerde de tenin hassasiyetinden dolayı ''isilik'' adı verilen bir tahriş olusur.Fakat zamanla uyum saglayıp, direnç kazandıkça ten berraklasır ve güzelleşir.
Bir cocugun gülümsemesi gibi gül tenindeki yaradan kurtuldukca alımlı hale gelir.

Bir başka boyuttan ruhi dogumunu yani insan-ı kamil olma sürecini tamamlayan kişiler de gönül aynasının pasını silmiş, ruhlarını saran karanlık örtüden azad olmuş birer aynadırlar.Temiz bir aynaya bakan da kendini görür.

Bu yorum da canan_canan dan

[ajan0127]

afedersiniz sizden yardım istesem yardım eder misiniz .bnm bir hocam var saolsun bana gül kasidesinin hepsini ödev olarak verdi ama bn bulamıyorum hepsini bana yardım ederseniz sevinirim saolun