Tersname

[meryemozcan]

Sana diyeceğim var eğlen yolcu
Kurduğun yuvayı yık da öyle git
Zamanede ilk görevdir insana
Baştan dinden haktan çık da öyle git

Bir sudan geçince köprüyü devir
Sel basmış tarlaya ırmağı çevir
Birlik dümenini tersine kıvır
Sağa sola sövüp dök de öyle git

Allah bir deseler sen söyle haşa
Nadan ehliyle çıkılmaz başa
Komşunun açlığı tatlı tamaşa
Bir tekme de sen vur yık da öyle git

Ortak isen hesap etme ölçmeyi
İhmal etme dost ırzına geçmeyi
Bir döğüşte çok ayıp gör kaçmayı
Beş on yumruk yiyip sek de öyle git

Elinden tut çamurlara at körü
Beriye ötede öteye beri
Kapıya gelirse döv misafiri
Bir de ana avrat çek de öyle git

Kızına bakanın oğlunu öldür
Meclise girersen büyüğe saldır
Kefeni soy mezarlara kül doldur
Ölünün dişini sök de öyle git

Ciğerin yarası sivri cam ister
Kötülük meydanında kendin göster
Adamın cömerdi yavuz it besler
Meteliği başa kak da öyle git

Küfür eksik etme aziz dilinden
Gaddarlık kılıncın koyma belinden
Hiçbir şey gelmezse bile elinden
Fesat tohumunu ek de öyle git

Hasılı sözümün tersine yürü
Görmesin gözlerin topalı körü
Kısa yerden eksik etme ömürü
Mahzuni şerif'ten bık da öyle git

Kaynak: Aşık Mahzuni Şerif
Yöre: Afşin

[naprev]

Ters Öğüt Destanı

(Huzuri Baba)

Bir nasihatim var zamana uygun 
Tut sözümü yattıkça yat uyanma 
Meşhur bir kelâmdır “sen kazan sen ye” 
El için yok yere ateşe yanma 

Her nere gidersen eyle talanı 
Öyle yap ki ağlatasın güleni 
Bir saatte söyle yüz bin yalanı 
El bir doğru söz söylerse inanma 

Ananın erine çağırma peder 
Evvel ahir sana kötülük eder 
Kemlik et elinden geldiği kadar 
Sakın eylik edip düşman kazanma 

Kime eyi desen darılır, söğer 
Merhamet zamanı değildir meğer 
Yanında birini kesseler eğer 
Bir hançer de sen vur sonra utanma 

Cabadan bir kahve verme ahbaba
Evvel ahir seni verir kasaba 
Paran çok var ise yatır şaraba 
Olur olmaz sadakaya güvenme 

Yüz verme sâile, sarma yakana 
Bir tokat vur eğdir doğru bakana 
Bir yudum su verme canı çıkana 
Aklın topla, sersem olma, susanma 

Üç parmak noksan ölç, ölçersen kile 
Tatlı söz konuşma bir kimse ile 
Dört kuruşa sekiz kuruş et hile 
Hilekârlık hoş sanattır usanma 

Eğer ister isen efkâr görmemek 
Asla gönül yapma çekme boş emek 
Babanın hayrına verme bir etmek 
Aç olup da kapı kapı dilenme 

Hediye namiyle bir şey gönderme 
Adet edip hiç misafir kondurma 
Komşun evi yanar iken söndürme 
El kârı (i)çün bir adım da uzanma 

Bir yetim görünce döktür dişini 
Bozmağa çabala halkın işini 
Günde yüz adamın vur kır başını 
Bir yaralı sarmak için yeltenme 

Kaynağın tut varsan suyun bendine 
Zira herkes pesend ede fendine 
Öz aklın yetişir kendi kendine 
Eflatun’da görsen aklın beğenme 

Keyfin bozma altı için beş için 
Korku çekme olur olmaz iş için 
Canın feda eyle bir sarhoş için 
Kuru sofuların sözüne kanma 

Yanında saklama namus, gayret, ar
Bilcümle mekruhu eyle ihtiyar 
Meyhane dibinde seccadeyi sar 
Safâsı olmayan yerde dolanma   

Hakikattir sözüm eylerim tefhin 
Ne kimseden öğren ne eyle talim 
Emaneti geri eyleme teslim 
Öte beri geçin, sakın evlenme 

Gönül verme gözüm vefasız kâra 
Güzel kumar öğren alasın para 
Gündüz gulanpara, gece zampara 
Ol da felek sitemine dayanma 

Huzurî neylersin dünya rif’atin 
Kesme doğruluktan meyl ü rağbetin 
Cenâb-ı mevladan iste izzetin 
Her şaşkın sözünü duyup bulanma

[meryemozcan]

Konu ile ilgili olduğu için İstanbul'da yaşayan veya gitme niyetinde olan arkadaşlarımız için bir duyuru vermek istiyorum.

Tersname Dans- Müzik Gösterisi

Boğaziçi Üniversitesi Folklor Kulübü (BÜFK), olarak, Anadolu’nun çokkültürlü ve çoksesli yapısını kültürel çoğulcu bir bakışla ele aldığımız Tersname dans-müzik gösterimizle Nisan ayında seyirci karşısına çıkıyoruz.

Bu yılki dans-müzik gösterimizi Mardin, İstanbul Çingeneleri ve Doğu Karadeniz kültürleri üzerine yaptığımız eğitim-araştırma çalışmaları sonucunda hazırladık.

Tersname, Türkçe, Kürtçe, Lazca, Hemşince, Gürcüce, Arapça, Ermenice, Çingenece ve Süryanice şarkılar, türküler ve ilahilerle çoksesliliği vurgulamaktadır. Farklı kültürlerin ve kimliklerin birarada barış içinde yaşayabileceğine dair inancımızı sürdürürken çeşitli sanat disiplinlerinden faydalanarak hazırladığımız gösterimizde bu kültürlere dair sözümüzü sahneye taşıyoruz.

Bu yılki gösterinin ismi olan Tersname, kastedilenin tam tersinin söylendiği bir halk edebiyatı formudur. Aşık Mahsuni Şerif, formun en önemli örneklerinden bazılarını söylemiştir. Biz de diyoruz ki;

“Bu defa sözümüz tersine
Belki kelamımız dinlenir diye...”

[meryemozcan]

uyuyup uyandığımda eline dolandığım
ateş olup yandığım
türkülerin yorulduğu zamandır şimdi..
dost diye bildiğim de yalvar yakar olduğum
yollarına öldüğüm
kuşların vurulduğu zamandır şimdi..
geçmişin geleceğin kurdun kuşun böceğin
tuz ile ekmeğin
harman olup yoğrulduğu zamandır şimdi.......

Zülfü Livaneli

[naprev]

Huzuri Baba'dan bir şiir yine paylaşayım, yeri uygun değilse Meryem Hocam zahmet eder ve uygun bir yere taşır.

ŞADLIK DESTANI 

Gûş verin ahbaplar bu dasitana 
Hayalet bahsinde marifetim var 
Sözlerim mahsustur Ehl-i irfana 
İrfan olanlara riayetim var 

Riayetle yâd eylerim Fürkanı 
Âlemin farkında lafz ü meani 
Menkuş zamîrime Seb-al-mesânî 
Tam yedi âyetten nasihatim var 

Nasihatım evsafımdan artıktır 
Beni vasfetmiyen âlemde yoktur 
Nüfus-i âlemden askerim çoktur 
Tâbiri nâkabil saltanatım var 

Şöhretim dağılmış bay ü gedaya 
Korkumdan velvele düşmüş dünyaya 
Her nefesim benzer dem-i İsaya 
Münkir olanlara mucizatım var 

Mucizat iledir bunca yerim var 
Hind ü Yemen gibi kazam sadhezar 
Köylerimdir Erzurum’la Üsküdar 
Bin İstanbul gibi vilâyetim var 

Vilayet sayarım ben İstanbul’u 
Cebrile almışım Sivastopol’u 
El altında hazır bütün Rumeli 
Arabistan’da da çok milletim var 

Milletimin yoktur hadd-ü hesabı 
Kim saymaya kadir katre-i âbı 
İngiliz elimden çeker azabı 
Şimdi Fransa’ya azimetim var 

Azimetim Fransa’dan Yunan’a 
Milletini muhtaç edeyim nâna 
Alamanya elin edem verana 
Bana yetesiye memleketim var 

Memleketin alıp eyleyim esir 
Nemçe’nin elini dağıtmak yesir 
Acem olsun ayağ altında hesir 
Haçan ki Urus’a hareketim var 

Hareketim görüp hayrette kala 
Kars, Tiflis, Batum’a milletim dola 
Elhasıl varmalı ta Petrebol’a 
Eşidenler desin çok kuvvetim var 

Kuvvetli Urus ki çıkar aradan 
Durmamalı Çin de çıksın sıradan 
Askerim leşkerim doysun paradan 
Ordan geri dönen bir tek atım var 

Bir  atım vardır ki dönem geriye 
Kayırması güçtür verem yarıya 
Bunca asker için yüz bin Suriye 
Doksan bin etmeden bir tek itim var 

İtlerim hıfzeder bunca davarı 
Zay’olan davarlar çobanın kârı 
Lüzum görünürse binsin süvari 
Elli bin milyon hazır atım var 

Atlarım beslenir hazır tavlada 
Yalan değil, dediğimden ziyade 
Pasin yetmez ise arpaya sade 
Göle’de her evde bin bağ otum var 

Otum yetesiye olur her günü 
Bir askere kesem bir tek koyunu 
Pîrinç ektirmişem Kiskim’i, Van’ı 
Bulgur için güzel Beyazet’im var 

Beyazet’ten askerimin bulguru 
Tütün ektim Ardanuç’u, Murgul’u 
Lahana bostanı hep Anadolu 
Hesap et ne denlü me’külâtım var 

Me’külâtım dediğimden ziyade 
El altında olan zevk ü safada 
Kabak ektim Uşhum ile Körta’da 
Homhal’da patates külliyetim var 

Külliyetim patatesten Homhal’dır 
Binat ile Melo havası çöldür 
Nigzivan, Nusuncur şalgamı boldur 
Orada temizce Danalet’im var 

Danalet’ten bir fark yoktur Zoybar’a 
Arcivan Deresi boyanmış kara 
Utav’dan atlayıp varam Zapor’a 
Zapor imamiyle muhabbetim var 

Muhabbetim vardır anlamaz goşa 
Babası çingene kendisi paşa 
Orada ki tutulursam bir kışa 
İnim çay aşağı Vecanket’im var 

Vecanket’ten Ahalt yahşıdır hâlâ 
Deli gönül ister orada kala 
Oradan Öğdem’e eğer yol ola 
Saklar Ahmet Çavuş ne mihnetim var 

Mihnetim yok, Öğdem vergili yerdir 
Şadut’un adamı gayet hınzırdır 
Ahot ahalisi er oğlu erdir 
Ordan Zor’a doğru iradetim var 

İradetim günden güne artırdım 
Araya söz geçti beni itirdim 
Bütün tüccarları borca batırdım 
Neml(i)oğlunda yüz yük matlûbatım var 

Matlûbatım tutmuş dünyayı tamam 
Pîr-ü civan eyler bana ihtiram 
Boynumu kesseler doğru söylemem 
Yalan söylemekte meharetim var 

Meharetim var doğrusu yalana 
Neyim gider dünya gitse talana 
Methetmekle nolur beni bilene 
Tanıyanlar bilir ne kudretim var 

Kudretim yok varam gidem bir yana 
Züğürtlüğüm gelmez vasf-ü beyana 
Müflis olduğumuz çıktı ayâna 
Şimdengerü kime ne minnetim var 

Minnetim kimseye olsa nâreva 
Yamalı tencere yakışır eve 
Eski kırık sahan bir kutus tava 
İşlemez “Priyol” bir saatim var 

Saatın kalmıştır bir yelkovanı 
Dağılıp gitmiştir geri kalanı 
Yapının yıkıldı yoktur tavanı 
Bir eski şekilde şerafetim var 

Şerafete yetmez mi olayım mağrur 
Adımız söylenir dünyada meşhur 
Borçludan kalmadı kapıda çamur 
Ayaklar sesinden çok zahmetim var 

Zahmetim var kuruttular hâkimi 
Yükseltsem bir batman olmaz yükümü 
Hâşâ sizden borçlu alsın ...... 
Evim takımından bir sepetim var 

Sepetim eskidir bir yeni alsam 
Kurtulup mihnetten şâd olup gitsem 
Şükrederim on beş günde bir bulsam 
Arpa ekmeğine kanaatim var 

Kanaatim vardır katıksız nâna 
An’içün düşmezem gam-ü hicrana 
Deli gönül borcun nedir yalana 
Yalan ile ömrüm verdim talana 

Huzurî çok yalvar Nebî Zişana 
Şefaat eylesin ben nâtüvana 
Şaşırdım ettiğim cürm ü isyana 
Çok günah eyledim hecaletim var.

[meryemozcan]

İçeriği itibariyle pek tersnameye benzemiyor ama kalsın burada teşekkürler naprev aşık ne güzel söylemiş.

[naprev]

KURBAN OLDUĞUM  

Sarı saç üstüne sarışın yazma  
Yakışır başına kurban olduğum  
Çıldırtma aklımı karşımda gezme  
Gözüne kaşına kurban olduğum  

Kirpiklerin susamıştır kanıma  
Tök kanımı keşke otur yanıma  
Sana gelen her dert gelsin canıma  
Nevreste yaşına kurban olduğum  

Garibem insaf et gönlüm şad eyle  
Eyliğin söylensin yahşi ad ile  
Huzûrî’yi ya öldür ya âzâd eyle  
Eşiği taşına kurban olduğum.