söz sanatı

[ser]

Lambada titreyen alev üşüyor.

cümlesinde alev-üşümek kelimeleri arasında "tezat" sanatı var mı? Bazı test kitapları böyle cevaplamış. Fikrinizi almak istiyorum. Teşekkürler...

[meryemozcan]

Alakası yok. Alev ile üşümek zıt değil ki...
Bence mübalağa sanatı var. 

[fuzuliye]

Tezat,  sadece zıt değil, anlam olarak zıt olabilen sözcüklerle de kurulabilir. Alevin zıttı olarak alınmalı bence üşümek...

[molotofff]

En belirgin sanat kişileştirme (Teşhis) gibi duruyor.

Anlam sanatı olarak tezat söylenebilir.

Anlam sanatlarından hayali ve güzel bir nedene bağlama ( Hüsn-i Ta'lil) da görüyorum.
İdare lambasındaki alevin titremesi üşümesine bağlanmış.

[dilkolik76]

sevgili arkadaşlarım,
bu söz elbette ki çoğu edebiyat soru bankasında karşımıza çıkmaktadır ; ancak bu "lambada titreyen alev üşüyor." cümlesinde öncelikli olarak "teşhis" olsa da bizler bu cümleyi çoğu zaman KAPALI İSTİARE soruları için kullnmaktayız ve bu cümlede kapalı istiare vardır ki tezat için de kullanabiliriz zorlarsak. cevap şıklarında kapalı istiare varsa doğdu yanıt olur.

[fuzuliye]

Bir dize veya beyitte birden fazla hatta onlarca sanat bulunabilir. Fuzuli' nin, Baki' nin bu yoğunlukta pek çok beyit içeren şiiri vardır. Bir dizenin tek bir sanata örnek olarak gösterilmesi diye bir durum olamaz. En belirgin sanatın sorulduğu test soruları da bu yüzden sorun olur. Buradaki tezatın denildiği gibi zorlanarak çıkarılabileceğini düşünmüyorum. Tezat bariz şekilde görülüyor. Fakat şu veya bu sanatın dizesidir denemez bu dize için.

[bayrak_hoca]

Tezat sanatı, sadece zıt anlamlı kelimelerle oluşmuyor... Karşıt çağrışımlar içeren durumlar için de tezat söz konusudur denilebilir. "Alevin üşümesi "de karşıt bir çağrışım uyandırdığı için bu dizedeki en belirgin sanat tezattır bence.
Sonra, kişileştirme bulan arkadaşlar, "üşümek" durumu sadece insana özgü müdür, insan dışındaki bir varlık da üşüyebilir... Yani, "Atlar susamış, yorulmuş." gibi cümlelerde kişileştirmeden söz edilebilir mi?

[molotofff]

Sonra, kişileştirme bulan arkadaşlar, "üşümek" durumu sadece insana özgü müdür, insan dışındaki bir varlık da üşüyebilir... Yani, "Atlar susamış, yorulmuş." gibi cümlelerde kişileştirmeden söz edilebilir mi?

Herkesin ezberinde olan bir mısrada bu tekniği inceleyelim: “Lambada titreyen alev üşüyor”.
“Alev” sözcüğü benzetme öğelerinden “benzeyendir”, benzetilen ise “insan”dır; ama burada söylenmemiş ve “üşümek” fiili ile insan arasında bağlantı kuruyoruz. Benzetme öğelerinden sadece benzeyenin verilmesiyle yapılan sanata “kapalı istiare” denir. İşte bu sanat sayesinde şair imgeyi yakalıyor. (Alıntıdır)


“üşümek” fiili ile insan arasında bağlantı kuruyoruz.
Bu ifade bana doğru gibi geldi.
Bir bakış açısına göre, insan kendi edimlerinden yola çıkarak diğer canlılara o edimleri yakıştırıyor. Başka bir ifadeyle insan kendisi üşüdüğü için gözlemleyerek diğer canlıların üşüdüğünü varsayıyor. Üşümeden haberimiz olmasaydı , diğer canlılardaki üşüme edimini içgüdü olarak tanımlardık herhalde...

Ancak Bayraktar Hocaya katılmamak mümkün değil.
Canlıların genel özelliklerine bakarak susamak,acıkmak vb. edimleri olduğunu görüyoruz. Her ne kadar insan kendine bakarak bu adlandırmaları yapsa da insan olmasaydı bile canlıların genel özellikleri olarak varolacaktı.

Kişileştirme nasıl yapılmalı konusu olunlaşıncaya kadar görüş bildirelim.
Saygılar

[zekeriyametin]

Îhâm-ı tezat sanatı da bir bakıma îhâm-ı tenâsüb gibidir. Aradaki tek fark, birden fazla anlamı olan bir kelimenin söylenmeyen anlamı ile tezad ifade eden bir kelimeyi bir beyit ya da mısra’içinde birlikte kulllanmaktır.
Serverlik ister isen üftâdelik şi’âr et
Kim düşmeden ayağa çıkmadı başa bâde
(Fuzûlî)
( Başa çıkmak istersen alçak gönüllüğü düstur edin; ki şarap kadehe konulmadan başa çıkmadan.)
Ayak kelimesi, bilindiği gibi hem kadeh hem de ayak anlamındadır. Beyitte ayak anlamı ile baş arasında tezad sanatı vardır.