Karakter mi, tip mi?

[halil236]

Karakter ile tip arasındaki belirgin farklar nelerdir?

Bir kaynakta şöyle bir şey okumuştum: Tip benzerlerine başka eserlerde de rastlanabilen karakter ise sadece o esere mahsus olan kişiliktir.

Arkadaşlar bu açıklama benim için yeterli değil. Şimdi bu kıstasa göre Battal Gazi karakter midir, tip midir? Nasıl ayırt edeceğiz?

[Muhammed YILDIRIM]

Öğretmenim tanım söylediğinizin tam tersi olacak. Karakteri eserden çıkarırsanız eserin özünde herhangi bir bozulma olmaz.

[ahmer]

arkadaşlar bu noktada ben de tereddüte düştüm ve biraz araştırdım. Nurullah Çetin'in Roman Çözümleme Yöntemi ve çok değerli hocam Mehmet Tekin'in Roman Sanatı adlı eserlerini karıştırdım. Vardığım sonuç şu: Karakter, romandaki başkişidir, bütün olaylar onun etrafında döner. Romandaki diğer şahısların karakterle mutlaka bir ilişkisi vardır. Merkezi konumda karakter bulunur, diğer kişiler karaktere göre tavır alırlar. Benim anlatımımla karakter romandaki "esas oğlan, esas kız"dır 

Tip ise ayırıcı özellikleri olan bir zümrenin, bir grubun temsilcisi konumundadır. Temsilcisi olduğu sosyal zümrenin tüm niteliklerini kendinde toplar. Bunlar olumlu ve olumsuz nitelikler olabilir. Bu nitelikler pek çok tip çeşidinin doğmasına yol açar: alp tipi, nihilist tip, idealize tip...

Bu tanımlara göre olayın merkezinde olan kişi karakterdir ve eğer bu karakter aynı zamanda temsil ettiği zümrenin olumlu ya da olumsuz niteliklerini barındırıyorsa aynı zamanda tiptir. Yani bunların kesin bir ayrımı yok. Bir karakter aynı zamanda tip olma özelliği de taşıyabilir. BAttal Gazi örneğini verdiğiniz için ben de kitaptaki Oğuz Kağan örneğini vurgulamak istiyorum öğretmenim. Oğuz Kağan'da tüm olayların merkezinde Oğuz Kağan olduğu için Oğuz Kağan karakterdir ama aynı zamanda tüm Türklerin savaşçılık, yiğitlik, güçlü olma gibi niteliklerini barındırdığı için alp tipidir.

[cennet]

tip.: tek tip özellikleri kendinde barındıran, yani sadece iyi olan sadece titizliğiği işlenen tek düze kahramanlar;karakter ise karikatürize edilmemiş, bir insanda olabilecek olumlu ve olumsuz nitelikleri barındıran, çok yönlü işlenmiş kişilerdir.

[Edebiyat Öğretmeni]

4. sınıfta aldığım tiyatro dersinde hocamız "Tip geneldir karakter ise özeldir." demişti. Buna bağlı olarak karakterin kendine has özellikleri olur; ama tipteki özellikler herkeste bulunabilen özelliklerdir. Örneğin Moliere'in Cimri'sinde Harpagon bir karakterdir. Cimrilik, Harpagon'un karakteristik bir özelliğidir. Onu diğer kahramanlardan ayırır bu özelliği ve onu baş kahraman yapar.

[lebibe72]

behzatavan ağzına sağlık "tip " ve "karakter" bu şekilde anlaşılmış oldu . teşekkürler:)

[nevincervat]

             Tip Moire'in "Cimri" sidir ve yaratılması güçtür.Tüm dünya edebiyatları için gçerlidir. Çünkü her ülkede cimri tipi vardır. Oysa karakter o romanın, öykünün veya destanın ana kahramanıdır.

[lαякαsση]

4. sınıfta aldığım tiyatro dersinde hocamız "Tip geneldir karakter ise özeldir." demişti. Buna bağlı olarak karakterin kendine has özellikleri olur; ama tipteki özellikler herkeste bulunabilen özelliklerdir. Örneğin Moliere'in Cimri'sinde Harpagon bir karakterdir. Cimrilik, Harpagon'un karakteristik bir özelliğidir. Onu diğer kahramanlardan ayırır bu özelliği ve onu baş kahraman yapar.

çok harika bir tanım. hocamın bu açıklamasına katılıyorum. Tip geneldir, genel özellikler taşır. her insan bir tip in temsilcisidir. iyi , kötü , saf, cesur, korkak, cömert. v.s...
          bütün bu özellikler çok belirginse karakter olur. karakterlerin özellikleri keskindir . abartılıdır. örneğin : bir romanda herkes vatanını severse , vatan sever tipler olurlar. ama vatan söz konusu olduğunda çarpışıyorsa, canını feda edebiliyorsa karakterdir. ya da Moliere'nin Cimrisinde ,  baş kahraman olan ''Cimri'' cimrilik huyunu abarttığı için karakterdir. yoksa her insan biraz cimridir biraz cömerttir.
        neticede ''karakter''eserdeki kahramanların diğer insanlardan ayrılan ve sivri belirgin yönlerini, yönlerini ifade eder.

[songül01]

tip ilgi çekici, tuhaf kimse,kendine özgü kişiliği olmayan,edebiyatta bir örneği temsil eden sembolik kişiler,benzerlerinin ortak özelliklerini kişiliğinde toplayan.bir özelliği ile bütün öbür yönlerini örtecek kadar keskin olan kahraman.........
umarım işe yarar

[MonaRosa]

ahmer hocamın açıklamasına katılıyorum...Mehmet Kaplan'ın tip tahlilleri adlı kitabında da aynı tanımlama yapılıyor ve öğrenciler bu tanımlama ile eserlerdeki tip ve karakterleri birbirinden ayırabiliyor.

[RUHİ]

Bu konuda üniversitedeki hocamızın söylediklerini aktarmak istiyorum. Moliere'in cimrisi tiptir. Çünkü öncelikle ve yalnızca cimrilik özelliği ön plandadır ve okuyucuya sadece bu özelliği tanıtılmaktadır. Aynı zamanda Oğuz Kağan da Battal Gazi de tiptir. Bunlar da kahramanlık ve yiğitlik özellikleriyle aktarılıyor. Halk hikayelerindeki aşıkların hepsi de tiptir (aşık tipi). Bunların benzerlerine de başka eserlerde rastlanır. Bu verdiğimiz iki örnek bunu gösterir. Ancak karakterin benzeri başka bir eserde yoktur. Sadece bir özelliği ile değil farklı ve daha fazla yönüyle tanıtılır. Eserin baş kahramanı olmasıyla ilgili değildir. 

[dilemma]

karakter, gerçeğe yakın bir kişiliktir. siz mesela bir karaktersiniz.
ama tipler belli özellikleri temsil eden kişiliklerdir. kahramanlık, cimrilik, iyi kalplilik, kötü kalplilik, kıskançlık gibi özelliklerden birini üstlenmiş kişilerdir. böyle kişilere gerçek hayatta rastlanmaz. bunlar ön plana çıktıkları özellikle temsil kabiliyetine ulaşmışlardır.
battal Gazi bir tiptir. kahraman tipidir. kahramanlık gösteren bir kişiye aynı BAttal gibi diyebiliriz mesela. çünkü temsil kabiliyetine ulaşmıştır.

[ƒuzuℓїyє]

Aslında her karakter ayrıntılı işlendiğinde, özellikleri ortaya çıkarıldığında tipe dönüşebilir.

[grkn]

karakter benzerine başka eserlerde rastlanmayacak derecede kendine özgü tavırlar,düşünceleri bulunan kahramandır.tip ise bir benzerine bulunduğu eserde ve diğer benzer eserlerde bulunabilen  kahramandır...ancak benim görüşüme göre bir romana has olarak karakter diyebileceğimiz bir kahtaman  diğer romanlarda benzeri bulunabileceğinden dolayı tip olmaktadır...yani battal gazi bir karakterdir ama kendi eseri bünyesinde yoksa benzer kahramanlıklar gösteren benzer nitelikler taşıyan kahramanlar da başka eserlerde vardır..danışmendgazi gibi...

[egelim2]

Şöyle bir ayrım da yapılabilir aslında. Türk Edebiyatında Tanzimat öncesi eserler de tipler vardır.Çünkü onlar hep tek kişilik özellikleriyle ön plana çıkıyorlar. Battal Gazi(kahraman), Mecnun(aşık), Oğuz Kağan(kahraman) gibi.

Ama Tanzimattan sonra roman ve hikayeyle birlikte kahramanların özellikleri olaylar karşısında farklılıklar gösterir. Örneğin romanda doğruluğu dürüstlüğü ile ön plana çıkarılmış bir kahraman bir bakarsınız romanın bir yerinde yalan söylemiş.Yani davranışları olaylar karşısında farklılıklar gösterir. Her zaman aynı özelliği göstermemiş ya da tek bir kişilik özelliğiyle ön plana çıkarılmamış. Bu da karakter oluyor.

Ama Tanzimattan sonraki her romanda da karakter vardır da diyemeyiz.  Ahmet Mithat'ın  Felatun Beyi de Rakım Efendisi de tiptir.