2011 LYS'nin 34. sorusu

[erenor]

Soru şu:
I.  Sebk-i Hindî
II. Mahallîleşme Akımı
III. Süslü Nesir
Aşağıda verilen divan edebiyatı sanatçılarından han¬gisi yukarıdakilerden biriyle ilişkilendirilemez?
A)   Nergisî
B)   Neşati
C)   Nedim
D)   Necati
E)   Enderunlu Vasıf


Cevap, Necati olarak verilmiş.
Nergisi: süslü nesir,
Neşati: Sebk-i Hindî,
Nedim ve Enderunlu Vasıf: Mahallileşme akımı
Ancak birçok kaynakta  Mahallileşme akımının Necati ile başladığını yazmakta.
Siz ne diyorsunuz?

[aytoldı]

Eski edebiyat uzmanlık alanım değil, yine de bir yorumda bulunmak isterim.
 "Mahallileşme" terimini, yerel ifadeler ve mazmunlar için kullanıyoruz. Divan şiiri özellikle 16. yy'da olgunlaştı, yabancılaştı. Necati Bey, 1500'lü yıllarda öldü. Yani Necati'nin eserlerini verdiği çağda Divan Şiiri, tam olarak olgunlaşmamıştı. Necati'nin mahalli söylemleri, beyliklerin ve Eski Anadolu Türkçesi dönemi etkisinin sürdüğünü gösterir. Ama "Mahallileşme" akımı, daha fazla yabancı unsur içeren "Osmanlı Türkçesi"ne, söylem ve mazmunlardaki İran etkisine karşı başlamıştır. Bu etki de 16.yy'da üst düzeye ulaşmıştır.
Ayrıca Necati'nin yerelliği, iyi bir eğitim almamasından da kaynaklanmaktadır. Yani İran ve Arap kültürünü çok iyi bilmediği için mahalli unsurlar kullanmak zorunda kalmıştır. Ama çok iyi bir eğitim alan Nedim, Arap ve Fars kültürünü çok çok iyi bildiği hâlde "mahallileşmeyi" bilinçli olarak yapmıştır.

ÖSYM'nin sorusunda II. numarada "Mahalli söylemler" yazılsaydı soru hatalı olurdu. Ama "Mahallileşme Akımı" yazdığı için bence soru doğrudur. Necati zamanında böyle bilinçli akımdan bahsedemeyiz.

[erenor]

Sevgili aytoldu, cevabınız için teşekkür ederim; doğrusu ben de sizin gibi düşünüyorum, öğrencilerime de benzer şekilde ifade ettim. Lakin yukarıda da bahsettiğim gibi, bazı LYS kitaplarında Mahallileşme akımını Necati'ye dayandırmaları kafa karıştırdı.