12.sınıf dil ve anlatım soru

[ser]

1. Dil ....................................işlevinde kullanıldığında ileti metnin kendisinde aranmalıdır.
2. Sanat metinlerinde , dilin göndergesel işlevinin hakimiyetinde diğer işlevleri de kullanılır. (D/Y)
3. Şiirde dil "şiir ötesi" işlevde kullanılır. Peki hikaye, roman ve tiyatro gibi sanatsal metinlerde dil hangi işlevde kullanılır.

[sabah78]

Sayın Hocam,
Konuları işlemeden önce Türk Edebiyatı Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu'nda konuyla ilgili kazanım tablosuna bakarsanız cevapları daha rahat bulursunuz.

1. Dil ŞİİRSEL(poetik) işlevinde kullanıldığında ileti metnin kendisinde aranmalıdır.
2. Sanat metinlerinde , dilin göndergesel işlevinin hakimiyetinde diğer işlevleri de kullanılır. (Y)
  DOĞRUSU: Sanat metinlerinde , dilin ŞİİRSEL işlevinin hakimiyetinde diğer işlevleri de kullanılır. (D)

3. Şiirde dil "şiir ötesi" işlevde kullanılır. Peki hikaye, roman ve tiyatro gibi sanatsal metinlerde dil hangi işlevde kullanılır. (Sanat metinlerinde , dilin ŞİİRSEL işlevinin hakimiyetinde diğer işlevleri de kullanılır.)


Saygılar..

[ser]

Teşekkürler hocam, söylediğiniz kısımlara baktım dediğiniz gibi; fakat hazırlanan yardımcı kitapları özellikle kılavuz yayınları inceleyin bunların tam tersini yazıyor.
12. sınıf dil ve anlatım yardımcı kitabı hatalarla dolu. "Dışardakiler" adlı tiyatro eseri için "göndergesel" işlev, sanatsal metinlerde göndergesel işlevin hakimiyetinde diğer işlevler kullanılır deniliyor. daha birçok şey...

Bu kadar açık hata yapılır mı, bunlar kılavuz kitaplara bakmıyor mu? Öğretmen ve öğrencilerin kafası karma karışık.

[fuzuliye]

Yardımcı kitap kullanmayın. Hepsi kafasına göre takılmış. Ticari düşünerek saçma sapan kitaplar yayımlanıyor.

Bir kitaptaki boşlukları diğer kitapta verilen -güya- bilgilerle doldurmaya çalışmanın bi anlamı yok. Teorik kısmını araştırmanız gerekiyor. Araştırırken de sağlıklı, normal, bilinen dil bilgisi kaynaklarından yararlanmak gerek.

Ayrıca bu "şiir ötesi" terimine ne demeli bilemiyorum. Mor ötesi ışın gelse de bu terimi çıkaranı götürse.

[ser]

Kılavuz kitapta sizin dediğiniz gibi yazmıyor. Ölçü milli eğitimin hazırladığı kılavuz kitaplarsa o bilgiyi vermek zorundayız. Sanatsal metinler iletinin kendisidir.Dil ŞİİRSEL(poetik) işlevinde kullanıldığında ileti metnin kendisinde aranmalıdır.

[lazarus]

Konunuza bir soru daha sorarak katılmak istiyorum.12.sınıf kitabının yardımcı kaynaklarında verilen edebi bir metin için de göndergesel işlevdir diye kullanmış.Sanırım mantık şu:Günlük konuşma diliyle yazılan bir metinde anlam doğrudan verildiğinden göndergesel diyor.Valla ben bu mantığı yakaladım(Zorla da olsa)Sizce bu ne kadar doğru?

[lazarus]

Yani kabul edelim öyle mi larkasan hocam?Niye edebiyatı seçtim ki ben

[sabah78]

Sayın Hocam,

İletişim unsurlarından başlayalım:

Gönderici- ileti kanal- alıcı Ve iletişim unsurlarının bulunduğu ve iletişimin gerçekleştiği ortam: bağlam
***
İletişimin en etkili aracı dildir. Ve edebiyat "dil" ile gerçekleştirilen bir sanat.
***

Bu durumda ister öğretici, ister sanatsal; ister yazılı, ister sözlü her metin bir iletişim aracıdır.
***
Göndergelesl işlev: Eğer gönderici, alıcıya net olarak bir bilgi aktarmk istiyorsa dil göndergesel işlevde kullanılmıştır. Bu durumda metin tek anlamlıdır. yan ve mecaz anlamlara pek yer verilmez. Okuyan veya dinleyen herkesin aynı şeyi anlaması, aynı iletiyi/mesajı alması amaçlanır. Öğretici metinlerde dil, ağırlıklı olarak, bu işleviyle kullanılır. Günlük hayatta bu işlev geçerlidir. Sınıflarda çoğulıukla bu işlevi kullanırız. Kısacası öğretici metinlerde(Tarihi metinler, Bilimsel, felsefi, makale, deneme, dohbet vs.) dil, göndergesel işlevin hakimiyetinde kullanılır. Yani dilin diğer işlevleri de kullanılır bu türlü metinlerde. Ama bunlar, göndergesel işlevin hakimiyetinde kullanılır.

Şiirsel(Poetik) İşlev: Sanat metinlerinde kullanılan işlevdir. Burada göndericinin amacı, alıcıya doğrudan bir mesaj/ileti aktarmak değildir. İleti ima yoluyla ve kendiliğinden oluşur. Gönderici, herhangi bir olay veya durum, varlık karşısındaki heyacanını, coşkusunu anlatmayı amaçlar. Okuyucuyu kurmaca bir aleme çekip farklı dünyalar, hayatlar yaşatmak, estetik haz vermek onun yegane amacıdır. Hal böyle olunca yan ve mecaz anlamlardan, imgelerden vs. yararlanır. Metnin çağrışım değeri yükselir. Çok anlamlılık metne hakim olur. Ve her okuyan farklı yorumlar getirebilir. Hatta aynı kişi, aynı metni farklı zamanlarda okusa bile farklı yorumlara ulaşır. Sanatçının da amacı budur zaten. Bu durumda sanatsal metinlerde (şir, roman, hikaye, masal, fabl vs vs.) dil, şirsel işlevin hakimiyetinde kullanılır. Burada da dilin diğer işlevleri kullanılabilir. Ama bunlar şiirsel işlevin hakimiyetinde kullanılır.
***

Her metin, bir iletişim aacıdır, dedik. Ve iletişim unsurlarını yukarıda söyledik. Bu durumda;

a) Öğretici metinler:
Gön.: Yazar/ konuşmacı
Alıcı: Okur/ Dinleyici
İleti: Metnin amacı
Kanal: yazılı- sözlü
Bağlam: İletişimin gerçekleştiği ortam

b. Sanatsal metinler:
Gön.: Metin
alıcı: okur/dinleyici
İleti: Metnin kendisi
Kanal: yazılı- sözlü
Bağlam: İletişimin gerçekleştiği ortam

ikisi arasındaki farklılığın sebebi metinlerin yaılış amaçlarıyla alakalıdır.
öğretici metinde okuyucu, yazarın vermek istediği mesajı alır. O yüzden orada gönderici yazardır.

Ancak sanatsal metinde ileti, metnin kendisidir. Dolayısıyla oradan çıkarılacak mesaj tamamen okurla alakalıdır. O yüzden sanatsal metinlerde gönderici "metin" olarak kabul edilir. Zira bu metinlerden yazarın hiç aklına gelmeyen mesalar da çıkabilir. Bu da "Alımlama Estetiği" ile alakalı bir durumdur: "Her okur, kendisini(ya da kendisi kadar)  okur, anlar."

Umarım işinize yarar.

Saygılar...   

   
 

[KUTİ]

KAfam karıştı 

[meryemozcan]

Kısaca öznel anlatımların olduğu metne sanatsal
Nesnel anlatımlarda göndergesel desek yanlış olur mu ?

[zekeriyametin]

ama en azından İstanbul'un Fethi örneği verildi.

Fakat tarihi bilgilerin net olduğu, sanatsal metinler de vardır.Ama bittabii kurmacadır

Saygılarımla...

Osmancık gibi mi?

[meryemozcan]

KAfam karıştı 

Ben bu yıl tanıştım bu konularla.Allah öğrencilere yardım etsin ne diyeyim. 2 yılda çok değişmiş eğitim, göndergesel metin adı bile korkunç aynı zamanda soğuk ve sevimsiz. Türk Edebiyatının dilini mahvetmişler.
Sorulanı anlasak cevabını vereceğiz vermesine de ne soruyor onu anlayamıyorum. Öğrenciler gibi oturup ders çalışıyorum. İyi ki forumda bu konularla ilgilenen arkadaşlarımız var.  Benim kafam karmakarışık KUTİ. 

[molotofff]

Sanatsal metinler malumunuz ikiye ayrılıyor.

anlatmaya bağlı ve göstermeye bağlı

Dikkat ederseniz bu metinlerin hepsinde zaman-mekan-kişi vardır (olay vardır)

Şiir sanat metni ise acaba anlatmaya bağlı mı oluyor?

[sabah78]

Sayın Hocam,

Sanatsal Metinler İkiye Ayrılır:

a) Coşku ve Heyecana Bağlı Edebi Metinler (şiir)
b) Olay Esasına Bağlı Edebi Metinler

Olay Esasına Bağlı Edebi Metinler de İkiye Ayrılır:

1) Anlatmaya(Alatma Esasına) Bağlı Metinler
2) Göstermeye(Gösterme esasına) Bağlı Edebi Metinler

Saygılar...

[meryemozcan]

Ömrümü yedi bitirdi bu metinler. Kutu içinde kutu.