12.sınıf dil ve anlatım soru

[ser]

1. Dil ....................................işlevinde kullanıldığında ileti metnin kendisinde aranmalıdır.
2. Sanat metinlerinde , dilin göndergesel işlevinin hakimiyetinde diğer işlevleri de kullanılır. (D/Y)
3. Şiirde dil "şiir ötesi" işlevde kullanılır. Peki hikaye, roman ve tiyatro gibi sanatsal metinlerde dil hangi işlevde kullanılır.

[sabah78]

Sayın Hocam,
Konuları işlemeden önce Türk Edebiyatı Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu'nda konuyla ilgili kazanım tablosuna bakarsanız cevapları daha rahat bulursunuz.

1. Dil ŞİİRSEL(poetik) işlevinde kullanıldığında ileti metnin kendisinde aranmalıdır.
2. Sanat metinlerinde , dilin göndergesel işlevinin hakimiyetinde diğer işlevleri de kullanılır. (Y)
  DOĞRUSU: Sanat metinlerinde , dilin ŞİİRSEL işlevinin hakimiyetinde diğer işlevleri de kullanılır. (D)

3. Şiirde dil "şiir ötesi" işlevde kullanılır. Peki hikaye, roman ve tiyatro gibi sanatsal metinlerde dil hangi işlevde kullanılır. (Sanat metinlerinde , dilin ŞİİRSEL işlevinin hakimiyetinde diğer işlevleri de kullanılır.)


Saygılar..

[ser]

Teşekkürler hocam, söylediğiniz kısımlara baktım dediğiniz gibi; fakat hazırlanan yardımcı kitapları özellikle kılavuz yayınları inceleyin bunların tam tersini yazıyor.
12. sınıf dil ve anlatım yardımcı kitabı hatalarla dolu. "Dışardakiler" adlı tiyatro eseri için "göndergesel" işlev, sanatsal metinlerde göndergesel işlevin hakimiyetinde diğer işlevler kullanılır deniliyor. daha birçok şey...

Bu kadar açık hata yapılır mı, bunlar kılavuz kitaplara bakmıyor mu? Öğretmen ve öğrencilerin kafası karma karışık.

[fuzuliye]

Yardımcı kitap kullanmayın. Hepsi kafasına göre takılmış. Ticari düşünerek saçma sapan kitaplar yayımlanıyor.

Bir kitaptaki boşlukları diğer kitapta verilen -güya- bilgilerle doldurmaya çalışmanın bi anlamı yok. Teorik kısmını araştırmanız gerekiyor. Araştırırken de sağlıklı, normal, bilinen dil bilgisi kaynaklarından yararlanmak gerek.

Ayrıca bu "şiir ötesi" terimine ne demeli bilemiyorum. Mor ötesi ışın gelse de bu terimi çıkaranı götürse.

[lαякαsση]

Sayın Hocam yukardaki cevapları okudum.

Bakınız


1. Dil .GÖNDERGESEL    işlevinde kullanıldığında ileti metnin kendisinde aranmalıdır.

Yine , ''neden?'' gibi gayet mantıklı , yerinde bir soru sorulacaktır. nitekim beynimiz en çok bu soruyu sormak için yaratılmıştır.

Cevap verelim :

Çünkü, metnin içinde bir ileti varsa o metin açık bir metindir. Net bir metindir. Yoruma gerek kalmayan bir metindir.
Şayet metnin içinde aranmasaydı ileti Sanatsal ( Şiirsel) bir metin olacaktı.

SORU - Yani nasıl oluyor?

Cevap: ''Bu kalem yazı yazmaya yarayan bir araçtır. ''

Metninde biz ne anladık?.
Şunu anladık ki, Kalem yazı yazarmış.
Küçük bir çocuk ne anladı? O da bizim anladığımızı anladı.

90 yaşındaki nene de onu anladı... Yani kalem yazı yazarmış.

Onu anladılar çünkü ileti metnin içinde net şekilde vardır.


''Kar yağdı saçlarıma uzun yıllar''  cümlesi de bir metindir.

Bu metinden ne anladık?

 Küçük çocuk dedi ki : '' vayyy bee abi sen askerliğini Sarıkamışta mı yaptın? Çok mu karlıydı, soğuk muydu abi, abi aslerlik anıların var mı?

90 yaşındaki nenemiz ise anladı ki , bir o değil saçları ağaran.

Farklı yorumladılar çünkü, farklı yorumlanacak bir metindi. Tek anlama gelmiyordu ve mecazlıydı.

Böyle düşünmesinin sebebi ise iletinin metnin kendinde olmamasıdır. Çünkü metin sanatsal bir metindir. İleti orada yalnızca mazmun olarak verilmiştir.

Bir örnek daha verecek olursak,

''Beyaz... sade beyazdı huzur...''    cümlesi  bir metindir.

bu metni de, genç bir kız ''gelinlik'' olarak yorumlayabilir
Oysa yaşlı bir nenemiz yine ''kefen'' olarak düşünebilir.

Zira yorumlanabilecek bir metindir bu ve bu yüzden sanatsaldır.

Eğer yorumlanamasaydı. Göndergesel olacaktı ve metnin içinde aranacaktı anlam ve bu anlam tek olacaktı. yoruma kapalı olacaktı.

Diğer sorulara cevaplar verilmiş.

 ve diğer cevaplara katılıyorum...

Saygılarımla...

[ser]

Kılavuz kitapta sizin dediğiniz gibi yazmıyor. Ölçü milli eğitimin hazırladığı kılavuz kitaplarsa o bilgiyi vermek zorundayız. Sanatsal metinler iletinin kendisidir.Dil ŞİİRSEL(poetik) işlevinde kullanıldığında ileti metnin kendisinde aranmalıdır.

[lαякαsση]

Yanlış bilgi veriyorlar , kılavuzu yeniden yazmak bu mümkün değilse değiştirmek icab eder

[lazarus]

Konunuza bir soru daha sorarak katılmak istiyorum.12.sınıf kitabının yardımcı kaynaklarında verilen edebi bir metin için de göndergesel işlevdir diye kullanmış.Sanırım mantık şu:Günlük konuşma diliyle yazılan bir metinde anlam doğrudan verildiğinden göndergesel diyor.Valla ben bu mantığı yakaladım(Zorla da olsa)Sizce bu ne kadar doğru?

[lαякαsση]

Günlük konuşmada karşısına şair ve filozof çıkmadıkça sorun olmaz

[lazarus]

Yani kabul edelim öyle mi larkasan hocam?Niye edebiyatı seçtim ki ben

[sabah78]

Sayın Hocam,

İletişim unsurlarından başlayalım:

Gönderici- ileti kanal- alıcı Ve iletişim unsurlarının bulunduğu ve iletişimin gerçekleştiği ortam: bağlam
***
İletişimin en etkili aracı dildir. Ve edebiyat "dil" ile gerçekleştirilen bir sanat.
***

Bu durumda ister öğretici, ister sanatsal; ister yazılı, ister sözlü her metin bir iletişim aracıdır.
***
Göndergelesl işlev: Eğer gönderici, alıcıya net olarak bir bilgi aktarmk istiyorsa dil göndergesel işlevde kullanılmıştır. Bu durumda metin tek anlamlıdır. yan ve mecaz anlamlara pek yer verilmez. Okuyan veya dinleyen herkesin aynı şeyi anlaması, aynı iletiyi/mesajı alması amaçlanır. Öğretici metinlerde dil, ağırlıklı olarak, bu işleviyle kullanılır. Günlük hayatta bu işlev geçerlidir. Sınıflarda çoğulıukla bu işlevi kullanırız. Kısacası öğretici metinlerde(Tarihi metinler, Bilimsel, felsefi, makale, deneme, dohbet vs.) dil, göndergesel işlevin hakimiyetinde kullanılır. Yani dilin diğer işlevleri de kullanılır bu türlü metinlerde. Ama bunlar, göndergesel işlevin hakimiyetinde kullanılır.

Şiirsel(Poetik) İşlev: Sanat metinlerinde kullanılan işlevdir. Burada göndericinin amacı, alıcıya doğrudan bir mesaj/ileti aktarmak değildir. İleti ima yoluyla ve kendiliğinden oluşur. Gönderici, herhangi bir olay veya durum, varlık karşısındaki heyacanını, coşkusunu anlatmayı amaçlar. Okuyucuyu kurmaca bir aleme çekip farklı dünyalar, hayatlar yaşatmak, estetik haz vermek onun yegane amacıdır. Hal böyle olunca yan ve mecaz anlamlardan, imgelerden vs. yararlanır. Metnin çağrışım değeri yükselir. Çok anlamlılık metne hakim olur. Ve her okuyan farklı yorumlar getirebilir. Hatta aynı kişi, aynı metni farklı zamanlarda okusa bile farklı yorumlara ulaşır. Sanatçının da amacı budur zaten. Bu durumda sanatsal metinlerde (şir, roman, hikaye, masal, fabl vs vs.) dil, şirsel işlevin hakimiyetinde kullanılır. Burada da dilin diğer işlevleri kullanılabilir. Ama bunlar şiirsel işlevin hakimiyetinde kullanılır.
***

Her metin, bir iletişim aacıdır, dedik. Ve iletişim unsurlarını yukarıda söyledik. Bu durumda;

a) Öğretici metinler:
Gön.: Yazar/ konuşmacı
Alıcı: Okur/ Dinleyici
İleti: Metnin amacı
Kanal: yazılı- sözlü
Bağlam: İletişimin gerçekleştiği ortam

b. Sanatsal metinler:
Gön.: Metin
alıcı: okur/dinleyici
İleti: Metnin kendisi
Kanal: yazılı- sözlü
Bağlam: İletişimin gerçekleştiği ortam

ikisi arasındaki farklılığın sebebi metinlerin yaılış amaçlarıyla alakalıdır.
öğretici metinde okuyucu, yazarın vermek istediği mesajı alır. O yüzden orada gönderici yazardır.

Ancak sanatsal metinde ileti, metnin kendisidir. Dolayısıyla oradan çıkarılacak mesaj tamamen okurla alakalıdır. O yüzden sanatsal metinlerde gönderici "metin" olarak kabul edilir. Zira bu metinlerden yazarın hiç aklına gelmeyen mesalar da çıkabilir. Bu da "Alımlama Estetiği" ile alakalı bir durumdur: "Her okur, kendisini(ya da kendisi kadar)  okur, anlar."

Umarım işinize yarar.

Saygılar...   

   
 

[KUTİ]

KAfam karıştı 

[lαякαsση]

yahu sayın hocam, eğer karşımızdaki bir konu hakkında açıklama yapıyorsa orada göndergesel işlev vardır. Yani sizin dediğiniz doğru. Sanatsal olması için sanat eseri yazması gerekir.Şiir gibi, roman gibi unsurlar sanatsal metinlerdir.

Neden? Çünkü bu metinlerde amaç tasvirdir, içindeki duyguları değişik yollarla anlatmaktır. üslup kaygısı ve süs vardır. Betimleme vardır, öyküleme vardır.

Soru: O yolda karşılaştığınız adam size hikaye anlatsa ne olur?

Cevap: sanatsal metin olur?

Soru : niye?

cevap: Çünkü içinde tasvir ve öyküleme vardır. Yani mekan zaman değişebilir.

İstanbulun fethinin tarihi asla değişmez ama, biz roman yazarsak hayali karakter koyabiliriz.

bilim tarih v.s. gibi bilgi veren eserler yazılar( makale , deneme..v.s. dahil) öğretici metinlerdir ve dil göndergesel işlevdedir.

Bunun dışında roman şiir hikaye gibi metinler de sanatsal metinlere girer çünkü amaç snat yapmaktır, ana fikri pat diye söylemez. Süsler , döndürür dolaştırır, şahıs ekler , mekan ekler v.s..

Umarım şimdi anlaşılmıştır...

Saygılarımla...
----------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
öğretici metinler:
1-okuyucuya bilgi verme amacı vardır
2-kurgu değildir gerçekler dile getirilir
3-açıklayıcı anlatım türüyle kaleme alınır
4-sade bir dille yazılır,üslup kaygısı yoktur
5-sanat kaygısı taşımaz
6-dil göndergesel işlevde kullanılır

sanatsal metinler :
1-okuyucuya estetik zevk vermek amacıyla yazılır
2-okuyucuda merak uyandırır
3-dil sanatsaldır,üslup kaygısı vardır
4-öyküleyici ve betimleyici analtım türüyle kaleme alınır
5-bilgilendirme amacı yoktur
6-kişi,zaman,mekan,tarih değiştirilebilir
7-olaylar gerçek yada kurmacadır
 
 

[meryemozcan]

Kısaca öznel anlatımların olduğu metne sanatsal
Nesnel anlatımlarda göndergesel desek yanlış olur mu ?

[lαякαsση]

Kısaca öznel anlatımların olduğu metne sanatsal
Nesnel anlatımlarda göndergesel desek yanlış olur mu ?

Harika.. Nasıl oldu da yazmadım bunu

ama en azından İstanbul'un Fethi örneği verildi.

Fakat tarihi bilgilerin net olduğu, sanatsal metinler de vardır.Ama bittabii kurmacadır

Saygılarımla...