-me/ -ma Olumsuzluk Eki Çekim Ekiymiş

[Meryem ÖZCAN]

Olumsuzluk eki -ma,-me eklendiği fiilin anlamına olumsuzluk anlamı katar yani anlamını değiştirir. Dolayısıyla -ma, -me olumsuzluk ekinin bir yapım eki olması gerekir.

Bugün çekim eki dendiğini duydum.
Üniversitede yanlış mı öğrettiler. Yapım ekleri başlığı altında öğrenmiştik oysa.
Arkadaşlarım bu konuda ne düşünüyor?

[aytoldı]

Bence yapım ekidir,

Biz yapım eki ile çekim ekini anlatırken genelde şöyle deriz:"Yapım eki ile çekim eki farklıdır, yapım eki sözcüğün anlamını değiştirendir, çekim eki değiştirmeyendir."

Dikkat ederseniz "yapım eki ile çekim eki" arasındaki farklılığı, aynı olmayışı "değiştiren, değiştirmeyen" kelimeleri ile yani olumsuzluk eki ile anlatıyoruz.

Eğer, olumsuzluk eki bir yapım eki değilse, yeni sözcük türetmiyorsa "değiştirendir, değiştirmeyendir" kelimeleri arasında da bir fark olmamalı. Olumsuzluk ekine "yapım eki değildir" diyorsak, yapım eki ve çekim eki arasındaki farkı anlatırken kurduğumuz "yapım eki sözcüğün anlamını değiştirendir, çekim eki değiştirmeyendir." cümleleri aynı anlama gelir, zira aralarında tek fark, birinde olumsuzluk eki var. E, olumsuzluk eki, sözcüğün anlamını değiştirmez diyorsak bu iki cümle aynı olur! Daha açıkçası biz bu durumda yapım eki ile çekim eki arasındaki farkı söylediğimizi zannederken aslında aynı cümleyi kurmuş olmuyor muyuz?

Kısacası biz bu iki ek arasındaki "farklılığı" anlatmak için olumsuzluk ekini kullanıyorsak, olumsuzluk eki "yapım ekinin" "çekim ekinden" farklı olduğunu anlatmaya yarıyorsa, demek ki sözcüğün anlamını da değiştiriyor. Yani bence yapım ekidir. Kaldı ki gramercilerimizin çoğu bu eki yapım ekleri içinde sayar.

Tekrar etmekte yarar görüyorum,
"Yapım eki sözcüğün anlamını değiştirendir"
"Çekim eki sözcüğün anlamını değiştirmeyendir." cümleleri analmca bir birinden farklıysa bu farklılığı sağlayan tek şey ikinci cümledeki olumsuzluk ekidir. "yapım eki" ile "çekim eki"ni birbirinden ayırmak için kullandığımız, kurduğumuz cümlelerde zorunlu olarak bulunması gereken olumsuzluk ekine "çekim eki" demek bana doğru gelmiyor
Saygılar

[Meryem ÖZCAN]

Aytoldı hocam teşekkürler.

[emretekin]

yapım eki olmasına yapım ekidir de ben hem össde hem sbsde ç.e. olarak alıyorum ve böyle alınması isteniyor.

[Meryem ÖZCAN]

Geçmiş OKS sorularında görmüştüm hala şaşkınlık içindeyim.

[aytoldı]

9. sınıf dil ve anlatım kitabında çekim ekleri tablosu ayrıntısı ile verilmiş, o listede olumsuzluk eki yok.