2011 LYS3 8. SORU

[hümanist kartal]

Değerli öğretmen arkadaşlar merhaba,

Bildiğiniz üzere ÖSYM ve MEB ile üniversiteler arasındaki koordinasyon eksikliği ve Türkçemizi inceleyenlerin soru işareti bulunduran bazı konulara bir türlü çözüm bulamamaları, birçok kişinin kafasını karıştırmaya devam etmiştir. 2011 LYS3'te sorulan 8. soru aşağıdaki gibidir:

 İnsanı etkileyen birçok şiirin gizleri, dünyanın her yerinde dilin ses, biçim , söz dizimi yönünden ustaca kullanılmasında aranmalıdır.
Bu cümleyle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?
A) Birden fazla belgisiz sıfat vardır.
B) Edilgenlik eki almış sözcükler vardır.
C) Birleşik yapılı, kurallı bir cümledir.
D) İlgi eki almış sözcük kullanılmıştır.
E) Fiilden isim yapma eki almış sözcük vardır.
ÖSYM bu sorunun doğru seçeneğini "D" şeklinde göstermiştir. Oysa, Prof. Muharrem Ergin'in Türk Dil Bilgisi adlı kitabı başta olmak üzere incelediğimiz birçok gramer kitabında bizim öğrencilere tamlayan eki şeklinde öğrettiğimiz "+ın, +in, +un, +ün, +nın, +nin, +nun, +nün" ekleri "genitif (ilgi)" eki şeklinde adlandırılmaktadır. Bilgi Edinme Hakkı Kanunu gereğince bu soruyla ilgili olarak TDK'dan bilgi ricasında bulunduğumda, TDK tarafından soruda bir yanlışlığın olmadığı PROF. DR. Zeynep Korkmaz'ın "Gramer Terimleri Sözlüğü"nden hareketle belirtilmiştir. Lâkin adı geçen sözlükte Zeynep Korkmaz da ilgi ekinin yukarıda yazdığım ekler olduğunu belirtmiştir. Bütün bunlardan dolayı ben sorunun hatalı olarak hazırlandığını düşünüyorum. Fakat, bilirsiniz ki beşer şaşar. Eğer soruya ilişkin göremediğim ayrıntılar varsa ve benimle birlikte benim gibi düşünen kişileri aydınlatmak isterseniz, buyrun, bu soruyu birlikte ele alalım. Keyifli paylaşımlar diliyorum...

[sozedebiyattan]

Merhaba değerli hocam. ÖSYM ilgi eki denince sıfat yapan -ki ekini istiyor.  Haklısınız, biz de o şekilde öğrendik Muharrem Hoca'nın Dil Bilgisi kitabından ama ÖSYM aşağıdaki soruda da aynı şeyi daha önce sormuş:

Muğla yöresindeki çıkan yangınlardan geriye, çırılçıplak ve simsiyah dağlar, tepeler kaldı.

Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdakilerden hangisinden kaynaklanmaktadır?

A) Çoğul ekinin gereksiz kullanılmasından
B) İlgi ekinin gereksiz kullanılmasından
C) Bağlacın yanlış yerde kullanılmasından
D) Yüklemin şimdiki zaman yerine geçmiş zamanda kullanılmasından
E) Özne ile yüklem arasında uyumsuzluk bulunmasından




İnsanı etkileyen birçok şiirin gizleri, dünyanın her yerinde dilin ses, biçim, söz dizimi yönünden ustaca kullanılmasında aranmalıdır.

Bu cümleyle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

A) Birden fazla belgisiz sıfat vardır.
B) Edilgenlik eki almış sözcükler vardır.
C) Birleşik yapılı, kurallı bir cümledir.
D) İlgi eki almış sözcük kullanılmıştır.
E) Fiilden isim yapma eki almış sözcük vardır.

                                                                    (2011 LYS)

Bu konudaki problemi ben de " dil bilgisi" bölümünde -ki İlgi Eki Mi, İlgi Zamiri Mi, Sıfat Yapan -ki Mi? başlığında dile getirmiştim daha önce. İyi çalışmalar diliyorum hocam.

[hümanist kartal]

Teşekkür ediyorum ilginiz ve cevabınız için. İlginç olan şey şu: OSYM ve diğer eğitim kurumlarımızın yanlışta ısrar ediyor olmaları. Sıfat yapan "+ki" ekini de iki kelime arasında bağlantı kurduğu için bir noktaya kadar ilgi eki olarak kabul edebiliriz belki ama bunu yaptığımızda da bütün çekim eklerini ilgi eki olarak kabul etmemiz gerekiyor. TDK'nın hangi gerekçeyle istediğim bilgilendirme yazısında Zeynep Korkmaz'ın Gramer Terimleri Sözlüğü'nü başvuru adresi olarak gösterip soruda bir yanlışlığın bulunmadığını belirttiğini de anlamak mümkün değil maalesef...