|
ser-mest
|
 |
« : Ocak 25, 2011, 10:59:00 ÖS » |
|
ERZURUMLU İBRAHİM HAKKI MARİFETNAME
VÜCÜT YAPISI KARAKTERE TESİR EDER Kim ki boyudur tavîl — Sâde dil olur cemil. (Boyu uzun olanların kalbi saf ve temiz olur). Kim ki boyu dir kasir — Hilesi vardır kesir. (Kısa boylu olanların hileleri, aldatmaları çoktur). Kim ki vasat boyludur — Âkil ve hoş huyludur. (Orta boylu olanlar akıllı ve hoş huylu olurlar). Kim ki saçı sert olur — Akılla cüret bulur. (Sert saçlı olan akılla atılganlığı bulur). Kim ki saçı nerm olur — Ebleh ve bî şerm olur. (Saçı yumuşak olan sâf ve utanması az olur). Kim ki saçı sarıdır — Kibr-ü gazab kâridir. (Saçı sarı olanın işi, kibirlenme ve kızgınlıktır). Kim ki saçıdır kara — Sabrı var anı ara. (Siyah saçlı olan sabırlıdır, onu ara). Kumral ise saç güzel — Sahibidir bî bedel. (Kumral saç güzeldir, sahibi bedelsizdir). Saçı az olan latîf — Oldu arif ve zarif. (Saçı az olan, lûtufkâr, bilgiç ve nazik olur). Saçı çok olsa zenin — Fehmi az olur anın. (Saçı çok olan kadının, anlayışı az olur). Başı küçük aklı az — Olsa ona deme raz. (Başı küçük olanın aklı azdır, gizli şeyin varsa ona söyleme) Yassı ise fark-ı ser — Sahibi çekmez keder. (Başının tepesi yassı olan keder (üzüntü) çekmez). Cild-i seri berk olan — Hayreder, etmez ziyan. (Başının derisi ince olan, hayır yapar, zarar vermez). Akraâ olma yakın — Bed huy olur pek sakın. (Kel adama yaklaşma, kötü huylu olur, ondan sakın). Cebhesi dayyık olanın — Dayk olur hülku anın. (Alnı dar olanın içi de dar, sıkıntılı olur. Yumru olursa cebin — Sahibi zişt ve gabin. (Alnı yumru olan, çirkin ve kaim kafalı olur). Cebhesi olan arız — Bed huy olur çün marîz. (Alnı enli olan kötü huylu olur, çünkü hastadır). Mu'tedil olsa cebin — Sahibini bil emin. (Alnı normal olanı, emin (güvenilir) bil). Cebhesi bî Çin olan — Kâhil olur bi güman. (Alnı buruşuksuz olan, şüphesiz tembel olur. Cebhesi uzundur fehîm — Az ise olmuş kerîm. (Alnı uzun olan anlayışlı, az ise cömert olur). Kaş arası Çin olan — Ğam yüküdür ol heman. (Kaşlarının arası buruşuk olan, üzüntü yükünü taşır. Üzni kebir olsa bol — Câhil ve kâhildir ol. (Kulağı çok büyük olan, bilgisiz ve tembel olur). 154 Üzni küçük uğrudur — Evsat olan doğrudur. (Küçük kulaklı eğri, orta (normal) kulaklı doğru olur). İnce olan kaş ucu — Fitnedir işi gücü. (Kaşının ucu ince olanın, işi gücü fitnedir 'karıştırmak'). Kaşta çok olan kılı — Mükesser olur gussalı. (Kaşının kılları çok olanın, üzüntüleri de çok olur). Kaşı açık doğrudur — Çatma ise uğrudur. (Kaşı açık olan doğrudur, çatma olan eğridir) İnce kaş olur cemil — Kibre tavîli delil. (ince kaşlı güzel olur, uzunu ise kibirli olmanın delilidir). Kaşı mukavves olan — Dilber olur her zeman. (Kaşı yay gibi olan, her zaman güzel olur). Göz çukur olsa kalil — Olmuş o kibre delil. (Göz az çukur (aralığı az) olursa, o, kibirli olmaya delildir). Çeşmi siyehtir mutV — Çeşmi kızıldır şeci'. (Siyah gözlüler itaatli, kızıl gözlüler cesur olur). Gözleri göktir lebib — Leyk ela gözlü edîb. (Gök gözlü olan zeki, ela gözlü olan edepli, terbiyeli olur). Çeşmi küçüktür hafif — Çeşmi büyüktür zarif. (Küçük gözlü hafif, büyük gözlü zarif, narin olur). Didesi yumru hasut — Evsat olandır vedût. (Gözü yumru olan, kıskanç, orta olan dost olur). Çeşmi kıpık oldu şeyn — Bakışı süst oldu ziyn. (Yarı kapalı göz (göz kırpmak) ayıp, bakışı miskince (yorgunca) olur). Ad vere olma yakın — Sık bakan olmaz emin. (Köre yakın olma, sık bakan, emniyetli olmaz). Şaşıya etme nazar — Kim sana eğri bakar. (Gözü şaşı adama bakma, çünkü o sana eğri bakar). Çeşmi güleçtir güzel — Kirbiği sık bî bedel. (Güleş gözlü olan güzeldir, kirpiği sık olan bedelsizdir). Vechi büyüktür alıl — Kibre küçüktür delil. (Büyük yüzlü olan illetlidir, küçük yüz ise kibirlenmeye delüdir). Vechi eriktir muhîl — Etli olandır sakil. (ince yüzlü sevimli, kaim yüzlü hor (sevimsiz) olur). Vechi pek uzun olan — Lâf ile söyler yalan. (Uzun yüzlü olanlar yalancı olurlar). Kim ki turştur yüzü— Teih olur ekser sözü. (Ekşi yüzlü, somurtkan olanların, sözlerinin çoğu acı olur). Vechi müdevver gerek — Bedirden enver gerek. (Yuvarlak yüzlüler Ay'dan daha nurlu olur). Çok mütebessim olur — Anı gören kâm olur. (Böyleleri çok güleş olur, onu gören muradını alır). Benzi kızıldır edib — Esmer olandır lebib. (Benzi kızıl olan terbiyeli, esmer olan da zeki olur). Benzi sarıdır aül — Esvede mail muhil. (Benzi sarı olan illetli, siyaha çalan da tevekkelli olur). Gözlen gök eşkar ak — Olsa andan ol İrak. (Gök ve kızıl ak gözlü olsa, ondan uzak dur). Levni olan mu'tedil — Hem ağ olur hem kızıl. (Rengi normal olan, hem beyaz hem kızıl olur). Enf eğer olsa dırâz — Sahibidir fehmi az. (Burnu uzun olanın idraki (anlayışı) az olur). Enf eğer olsa kasır — Havf olur anda kesir. (Kısa burunlu olanlar, fazla korkak olur). Enf ucu ger olsa top — Sahibi olur turûb. (Burun ucu top olan turub (neşeli) olur). Enf ucu ağza yakın — Olan adamdan sakın. (Burun ucu ağzına yakın olan adamdan sakın). Sakbe-ı eneb olsa bol — Kibir ve hasad dolmuş ol. (Burun delikleri geniş olanın içi kibir ve kıskançlıkla doludur). Olsa kılıklı kanad — Cem' ola kahr-ü inâd. (Burun kanatları dar olan kişide, küsme ve inad toplanmıştır). Enfi kim olsa arız — Şehvet iledir marîz. (Kimin burnu enli ise o, şehvet hastalığına tutuktur). Enfi o kim eğridir — Himmet anın fikridir. (Burnu eğri olanın düşüncesi, işi başarıya vardırmaktır). Ağzı küçüktür güzel — Lâkin olur pür vecel. (Küçük ağızlı güzel ve fakat çok korkak olur). Ağzı büyüktür şeci' — Eğri olandır şeni'. (Büyük ağızlı cesur, eğri ağızlı kötü olur). Ağzı gibidir zenın — Hey'et-i bıdî anın. (Kadının tenasül âletinin şekli, ağzı gibidir). Ğunneli söz olsa ger — Kibirden oldur haber. (Genizden söylenen sözler, kibirlenmeden olsa gerek). Savt-ı dakik er kişi — Şehvet-i zendir işi. (ince sesli erkeklerin işi, kadına şehvet duymaktır).
Er kişi sesli zenan — Ekseri söyler yalan. (Erkek sesli kadınların çoğu yalan söyler). Sözde kim olsa seri' — Fehmidir anın refi'. (Çabuk konuşan, ince anlayışlıdır). M Kim ki sesidir kaba — Himmeti var merhaba. (Kaba sesli olanın himmeti, gayreti var merhaba). Sesi çatal olsa o can — Halka eder bed güman. (Çatal sesli olan, halktan kötülük geleceğini sanır). Handesi çok olsa ha — Umma sen ondan haya. (Fazla gülenden haya (utanma), umma). Yüz güleç ve söz leziz — Olsa o candır aziz. (Yüzü güleş, sözü tatlı olan insan azizdir, sevilir). Yufka ve ahmer dudak — Sahibi anlar sebak. (Yufka ve kırmızı dudaklı olan dersi (söyleneni) iyi anlar). Şiffe galiz olsa bil — Sahibi muğzıb sakil. (Bil ki kalın dudaklının kızgınlığı ağırdır). Dişleri iri olan — İşler ol ekser yaman. (iri dişliler, çok defa yaman işler yapar). Mutedil olan dişi — Sıdk-u safadır işi. (Normal dişi olanların işi, hoş ve doğrudur). Nükheti hoş olanın — Hülku de hoştur anın. (Kokusu hoş olanın, huyu da güzeldir 'hoştur'). İnce zekanli harif — Aklı da anın hafif. (Çene kemiği ince olanın, aklı da hafif olur). I Ger zekan enli olur — Sahibi gılzat bulur. (Enli çenenin sahibi kaba olur). Mutedil olsa zekan — Âkil olur hem hasan. (Çenesi normal olan akıllı ve güzel olur). Lihye tavil olsa ger — Sahibidir bı hüner. (Uzun sakallı kişi hüner siz olur). Lihyesi sıktır sakil — Sohbeti eyler tavîl. (Sık sakallı kişi kabadır; sohbetini de (konuşmasını da) uzatır). Riş siyah ve katıl — Oldu zekâye delil. Siyah ve az sakallı olmak zekâya delildir). Köse ki hiç rişi yok — Anın olur mekri çok. (Hiç kılı olmayan köse adamın hilesi çok olur). Olsa değirmi sakal — Sahibidir pür kemâl. (Sakalı değirmi olanın kemâli de çoktur). Olsa kafası arız — Humkiledir ol marîz. (Enît kafalı olan, ahmaklık illetine tutuktur). Boynu olan çok dıraz — Rüşdü anın olur az). (Boynu çok uzun olanın, olgunluğu az olur). İnce ki gerdan olur — Sahibi nâdân olur. (Boynu ince olan, cahil olur). Boynu galiz olsa ol — Rüz-ü şeb olur ekül. (Boynu kalın olan, gece gündüz yiyici (obur) olur). Boynu olursa kasır — Hilesi olur kesir. (Boynu kısa olanın hilesi çok olur). Boynu olan mû'tedil — Hayır iledir müştağil. (Boynu normal olan kişinin işi iyilik yapmaktır). Her yeri evsat olan — Dilber olur bi gülman. (Her yeri orta (normal) olan, şüphesiz ki güzel olur). Geri kalan beden organlarının şekil ve biçimlerini bildirir. Omuzu sivri olan — Düzd (hırsız) olur işler yaman. (Eğri omuzlu kişi, eğrilik olur işi). Kısa omuz eblehin — Düşkün omuz esfehin. (Kısa omuzlu sâf, düşük omuzlu zevke çok düşkün (aşağılık) olur). Sâidi eğri kasır — Olsa olur şerir. (Baldırı eğri ve kısa olan şirret (doğuşken) olur). Ger küçük oldusa el — Bî bedel olur güzel. (Eller küçük olursa değerli ve güzel olur). Isbı-î olan uzun — Ehl-i hüner zü fünûn. (Parmakları uzun olan hünerli ve ma'rifetli olur). tsbı-î yumuşak olan — Zirek olur- bî güman. (Parmakları yumuşak olan, şüphesiz zeki olur). Züfrü arız olmasa — Sevanı subh-ü mesâ. (Tırnağı enli olmayanı, gece gündüz sev). Tırnağı yumru çizik — Olsa o bilmez yazık. (Tırnağı yassı ve düz olsa, olur desti (el) uz). N Sadrı çıkık olanın — Hülku da beddir anın. (Göğüsü çıkık olanın huyu, tabiatı da kötü olur). Sadrı eğer olsa dar — Gam yer o leyl-ü nahar. (Göğüsü dar olan, gece gündüz üzüntü duyar). Sine arız olsa — Gönlü hiç olmaz melül. (Göğüsü enli olanın gönlü, hiç üzüntülü olmaz). Sadır ve omuzdaki kıl — Cür'ete olmuş delil. (Göğüs ve omuzdaki kıl atılganlığın delilidir). Sedy-i zen olsa keb'ır — Şehveti oldur kefil (Memeleri büyük olan kadının şehveti çok olur Sedy-i ger olsa tavîl — Anda lebendir katil, (Memesi uzun olan kadının südü az olur). Sedy-i zen olsa sağır — Şir olur anda kesir. (Memeleri küçük olan kadının südü çok olur). Sütlü memeli velüd — Zevcinedir ol vedüd. (Memeleri sütlü ve doğurucu kadının sevgisi kocasınadır). Mû'tedil olsa meme — Zevci hem anı eme. (Kadının memesi normal olursa kocası onu emer). Lahmi mülayim olan — Tende olur lutf-ü can. (Yumuşak etli olan tende cana yakınlık olur). Lahmi olan hoş latîf — Oldu arîf ve zarif. (Hoş ve lâtif etli olan ince ve nazik olur). Lahmi olan pek katı — Oldu kavi gılzatı. (Eti çok katı olanın kabalığı da kuvvetli olur). Arkası yassı kişi — Oldu sefahat işi. (Sırtı yassı olan kişinin işi sefahat (zevke düşkün) olur). Zahrı arız olanın — Kuvveti çoktur anın. (Sırtı enli olanın kuvveti çok olur). Ger beli ince olur — Şekli yerince olur. (ince belli olanın şekli çok güzel olur). Arkada bittiyse kıl — Şehvete olmuş delil. (Sırtı kıllı olan, şehvetli olur). Batni büyüktür gabi — Bottu küçük çelebi. (Karrnı büyük olan az kavrayışlı, küçük olan da titiz olur). Batni büyük hem kasır — Bed huy olur pek asır. (Karnı büyük ve kısa olanın huyu kötü ve pek çetin olur). Ânede bitmezse kıl — Vahşî olur tabî bil. (Kasığı kılsız olanın huyu vahşî (yabanî) olur). Uyluğu enli olan — Tembel olur bî güman. (Uyluğu enli olanın tembel olduğu şüphesizdir). Âleti olan sağîr — Oldu reşid ve habîr. (Âleti küçük olan, olgun ve bilici olur). Âleti olan tavîl — Humkuna olmuş delil. (Âletinin uzun oluşu, kişinin ahmaklığına delildir). Ger zeker olsa azîm — Malikidir pek leîm, (Tenasül âleti büyük olan erkek, çok alçak, pinti huylu olur). Olsa büyük husyeteyn — Hamilidir pehlivan. (Yumurta torbası büyük olan erkek pehlivan olur). Bıdı' ger olsa sağır — Sahibe sidir hatır. (Tenasül âleti küçük olan kadının hatırı sayılır, beğenilir). Olsa mülehhem kebir — Şehvet-i zendir kesir. (Tenasül âleti etli ve büyük olan kadın, çok şehvetli olur). Fahzi olan pek tavil — Şehveti olur kalil. (Bacağı çok uzun olanın şehveti az olur). A'reç olan bir kıçı — Kibr-ü hasattır işi. (Bir kıçı topal olanın işi gücü kibirlenme ve kıskançlıktır). Rükbesi olan büyük — Yüklenir o hayli yük. (Dizi büyük olan epey yük yüklenir). Sakı galiz olanın — Olmaya lütfü anın. (Baldırı kalın olanın lûtfu, merhameti olmaz). Ka'bi mulahham zeni — Şiveli adet anı. (Ökçesi etli olan kadını, güzel huylu say). , Ökçesi yufka olan — Dilber olur bî güman. Ökçesi yufka olan kadın, şüphesiz güzel olur). Ökçesi kalın o merd — Oldu şecaatte fert. (Ökçesi kalın olan erkek, cesur ve atılgan olur). Ayağı enli kişi — Cevr-ü cefâdır işi. (Ayağı enli olan kişinin işi, zahmet ve işkencedir). Ger uzun olursa pa — Sahibidir pür haya. (Ayağı uzun olanın hayası (utangaçlığı) çok olur). tsbai olan uzun — Fehm iledir pür fünûn. (Uzun parmaklıların anlayışı, fenleri (kavrayışı) çok olur). Hatvası dar olanın — Cünbişi hoştur anın. (Kısa adım atanların yürüyüş ve hareketleri hoş olur). Çünkü hır âmân olur — Akıl ana hayran olur. (Çünkü sallanarak yapılan yürüyüşe akıl hayran olur). Âdâmı öldürür o reftârı — Mürdi ihya eder o güftârı. (O türlü yürüyüşü adamı öldürür, o konuşması ölüyü canlandırır).
Hüsn-i zenâne delil — Otuz iki resm bil. (Kadının güzelliğini belirten 32 resim olduğunu bil). Dört yeri lâzım siyah — Sâç-ü kaş, kirpik, göz ah. (Dört yeri siyah olması lâzım, saçı, kaşı ve âh kirpikleri). 160 Dört yeri ak olan zeyn — Levn-ü diş-ü zufr-ü ayın. (Kadının dört yeri beyaz ola, teni, diş, tırnak ve gözü). Dört yeri lâzım kızıl — Hadd-ü leb-ü üsse, dil. (Dört yerinin kırmızı olması lâzım : Yanak, dudak, diş eti ve dil). Dört yeri vâsi' gerek — Kaş-u göz, sine, göbek. (Dört yeri geniş olmalı: Kaş, göz, göğüsf ve göbek). Dört yeri dayk ola derç — Enf-ü simâh, ibt ve ferç. (Dört yeri dar olmalı: Burun, kulak, koltukaltı ve tenasül âleti). Dördü kebir ola niyz — Sedy-ü serin bıd' ve diz. (Dördü büyük olmalı: Meme, baş, tenasül âleti ve dizi). Dördü küçük olmalı — Enf, ağız, ayak ve eli. (Dördü küçük olmalı: Burun, ağız, ayak ve eli). Savt, beli ince hem — Şekli de bir nice hem. (Hem beli, sesi ince ve hem de şekli nice olmalı). Lahmi semin-u tarîy olmalı kıldan beri. (Vücudu hem tavlı ve yumuşak ve hem de kılsız olmalı). Böyle kıyafetli ten — Olsa güzeldir o zen. (Bu şekildeki bir tenin sahibi olan kadın güzeldir). Böyle ki zen hûb olur — Hülkı de mahbub olur. (Böyle olan bir kadın hem güzel, hem de huyu sevimli olur).
(Erzurumlu İbrahim Hakkı Efendi’den Şiir Güldestesi HAZIRLAYAN MUSTAFA ÇETİN BAYDAR )
|