Zübeyde Hanım'ın Sır Vasiyeti

[meryemozcan]

Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım ölümünden 11 ay önce vasiyetini yazdırmış. Bakın neler istemiş?
Araştırmacı-yazar Mustafa Erdoğan Mustafa Kemal Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım'ın vasiyetini ortaya çıkardı.

VEFATINDAN 11 AY ÖNCE VASİYETİNE YAZDIRDI

Mustafa Kemal Paşa Ankara'daki yoğun mesaisi arasında annesiyle eniştesi Mecdi Bey vasıtasıyla haberleşiyor, yine anne tarafından akrabası olan Dışişleri Bakanlığı Levazım Müdürü Cemal (Bolayır) Bey eliyle ona mektup ve para gönderiyordu.

Cemal Bey İstanbul'a bir gelişinde Zübeyde Hanım kendisini iyi hissetmediğini söyleyerek vasiyetini yazdırmak ister. Yakın komşulardan üç şahit çağrılır ve vefatından yaklaşık 11 ay önce vasiyetname yazılır. Zübeyde Hanım kâğıda önce mührünü basar, sonra da baş parmağını.

İŞTE O VASİYETİN ÖZETİ

1. Ölünce yıkanıp kefenlenme ve kabir yaptırılma işiyle dedegân (bununla Mevlevi dervişlerinin kastedildiğini Şemseddin Sami yazıyor) ve tehlilhân (cenazelerde yüksek sesle "La ilahe illallah" diyen) efendilerle beraber kabrine götürülmek istiyor. Defnedildiğinin üçüncü günü akşamı hafızlar, hocalar, akraba ve ahbapların akşam yemeğine davet edilerek yemekten sonra Kur'an-ı Kerim'den cüzler okunması ve duanın ardından hafız ve hocalara para dağıtılması için 450 lira kâğıt para bırakıyor.

2. Beşiktaş'taki Yahya Efendi'nin yakınına defnedilmek istiyor.

3. Yahudi iken Müslüman olan Hayriye Hanım'a, onun ölümü halinde oğluna 10 lira verilecektir.

4. Daima akmak üzere şehrin münasip bir yerinde bir çeşme yaptırılıp suyu akıtılmak ve ara sıra tamirine sarf olunmak üzere 475 lira tahsis edilecektir.

5. Her cuma günü namazdan bir saat önce başlayarak ezan okununcaya kadar uygun bir camide cemaate iki cüz Kur'an tilavet ettirilerek okuyanlara nemasından verilmek üzere 490 lirayı bırakıyor ve ekliyor: 4. maddenin hükümleri için şer'i mahkemelerde vakfiyenin tescil ettirilmesi.

6. Oruç, namaz ve günahlar için ve Kurban Bayramı'nın ilk günü 5 adet kurban kesilmek ve eti talebeye yedirilmek ve Kur'an hatmettirilmek üzere bir defaya mahsus olarak Çocuk Esirgeme Kurumu'na (Dârü'l-Eytâm'a) 200 lira bağışlanacaktır.

7. Paramı Selanik Başşehbenderi Kâmil Beyefendi'ye teslim ettim. Osmanlı Bankası'nda muhafaza edecektir. Kâmil ve Cemal beyler burada saydıklarımın yerine harcandığını belgelendirerek oğlum Mustafa Kemal Paşa'ya hesap vereceklerdir.

14 OCAK'TA VEFAT ETTİ

Zübeyde Hanım 14 Ocak 1923'te vefat etmiş, ölüm haberi Mustafa Kemal'e 15'inde verilmişti. Atatürk cenazeye katılamamıştı. İzmit mülakatının ardından Ocak'ın 27'sinde geldi İzmir'e ve sevgili annesinin kabrini ziyaret etti.

33 HAFIZ SABAHA KADAR HATİM  İNDİRDİ

Peki cenazenin defin işini kim oganize etmişti? Bu kişi, müstakbel kayınvalidesi Zübeyde Hanım'ı evinde ağırlayan Latife Hanım'dan başkası değildi. Fakat işin ilginç tarafı, Latife Hanım o sırada henüz evli değildi. Çalışlar'ın kitabında herhangi bir kaynak göstermeden şunlar yazılmış: "Latife mezarlıkta yüzlerce gümüş mecidiye sadaka dağıtmış, ilk gece İzmir'in tanınmış hafızlarından 33 kişi çağırarak sabaha kadar hatim duası indirtmiş, üç gün üst üste dua, kırkında da mevlit okutmuştu. Ayrıca 52. gece de fakirlere aşure dağıtılıp, hatimler indirilmişti

[CananYE]

Peki diğer istekleri gerçekleştirilmiş mi hocam?

[meryemozcan]

Bilmiyorum. Benim aklımı karıştıran Atatürk neden iki hafta sonra annesinin mezarını ziyaret ediyor. Cenazesine neden katılmıyor?

[As]

Bildiğim kadarıyla Atatürk acı haberi aldığında Eskişehir'de bulunuyordu.Birkaç gün sonra trenle İzmir'e gelmiş ve trenden iner inmez annesinin mezarını ziyaret etmiş.

[fuzuliye]

Birkaç gün sonra annesinin mezarını ziyaret ettiğini biliyorum ben de, on beş gün değil. Atatürk' ün annesiyle ne kadar ilgili olduğunu anlamak için aşağıdaki yazıyı okumak yeterli. Altında başka şeyler aramak yanlış olur.

Prof. Dr. Yurdakul Yurdakul, Atatürk'ten Hiç Yayınlanmamış Anılar'dan:

Atatürk'ün annesi , Ankara'ya gelip yerleşmiş , fakat kısa bir süre sonra zaten bozuk olan sağlığı iyice bozulmuştu. Doktorların , Ankara'nın yüksek ve sert iklimi yerine deniz havasının daha iyi geleceğini ısrarla söylemeleri üzerine , onu İzmir'e göndermişti. Orada Uşakizadeler'in yazlık köşkünde ve müstakbel gelini Latife Hanım'ın dikkatli bakımına karşın 15 Ocak 1923 günü vefat etmiştir.

Atatürk o gece Eskişehir'de bulunuyordu. Bu haberi kendisine İzmir'de bulunan yaveri Salih Bey (Bozok) telgrafla bildirmişti.

Derhal cevap verildi.

"Verdiğiniz elim haber beni çok müteessir etti. Merhumenin münasip bir tarzda merasimi tedfiniyesini ifa ettiriniz."

Birkaç gün sonra İzmir'deydik. Trenden iner inmez , annesinin Karşıyaka'da mezarını ziyarete gitti ve büyük bir teessür ve heyecan içinde , gözleri dolu dolu "Annem ölmüş, bu hazin hakikat karşısında benim için teselliye sebep bir nokta var : Kurtuluşu hepimiz için , gaye-i emel ifade eden bu güzel İzmir'in mukaddes topraklarına gömülmüş olmasıdır. Annem benim için çok sıkıntılar çekti. Allah orada rahat uyumasını nasip etsin." diye içini döktü.

Aradan birkaç yıl geçtikten sonra , bir gün annesi için galiba Latife Hanımefendi tarafından yaptırılan mermer sandukalı ve uzun kitabeli kabrin fotoğrafını görmüş , hiç beğenmemiş , hele kitabede " Türkiye Büyük Millet Meclisi Reisi Mustafa Kemal Paşa Hazretlerinin Valide-i Muhteremleri Zübeyde Hanımefendi'nin..." diye başlayan cümleden hiç hoşlanmamışlardı.

Bir gün Genel Sekreter Hasan Rıza Soyak Bey'e , "İlk fırsatta İzmir'e gidersin , bu sandukayı ve kitabeyi kaldırtırsın , dağdan iki büyük ve uzun taş getirtirsin , birini olduğu gibi temel üzerine tespit ettirir, diğerini baş tarafına diktirirsin. Bir yerini de biraz düzelttirerek " Atatürk'ün anası Zübeyde Hanım burada gömülüdür." diye yazdırırsın , altına da ölüm tarihini koydurursun , yeter." emrini vermişti.

Bir gün İzmir Belediye Reisi Dr. Behçet Uz , Dolmabahçe Sarayı'na geldi. Beraberinde Atatürk'ün annesi için , Belediye Meclisi kararı ile hazırlattığı bir türbe projesi getirmişti. Bu tatbik edilirse , abide halinde, muazzam bir eser olacaktı. Etrafında bir park ve bir de çocuk bahçesi yaptırılacaktı.

Bu proje Atatürk'e sunuldu. Bir an göz ucuyla projeye baktı. "Hayır..." dedi , "ben size mezarın nasıl yapılacağını tarif etmiştim ; gene öyle yapılmalıdır. Hem belediyenin masraf etmesine lüzum yoktur, bunu biz yaptıralım."

Atatürk'ün bu isteği belediye reisi ve üyelere bildirilince çok üzülürler. "Arzu ettikleri mezar 1500-2000 liralık küçük bir masrafla yapılabilir. Lütfetsinler , hiç değilse bu küçük gideri İzmirlilere bıraksınlar" diye rica ederler. Durum Atatürk'e bildirilince olumlu cevap vermiş ve böylece Atatürk'ün isteğine uygun mezar yapılıp , yazı da onun isteğine uygun şekilde yazılmıştır.

[meryemozcan]

14 OCAK'TA VEFAT ETTİ

Zübeyde Hanım 14 Ocak 1923'te vefat etmiş, ölüm haberi Mustafa Kemal'e 15'inde verilmişti. Atatürk cenazeye katılamamıştı. İzmit mülakatının ardından Ocak'ın 27'sinde geldi İzmir'e ve sevgili annesinin kabrini ziyaret etti
Daha önce hiç bilgim yoktu Atatürk'ün annesiyle ilgili bilgilerden ilk kez okudum ve şaşırdım zaten. Altında bir şey aramaktan çok meraktan gelen bir şaşkınlıktı benimkisi.

[enrıko]

güzel paylasım ama bizlere tarihin a sını öğretiyor lar kadir mısıroğlunu dinleyin ve öyle konuşun

[As]

Sen dinlediklerinle yorum yap.Bilmediklerimizi öğrenmiş olalım işte.

[fuzuliye]

Daha önce hiç bilgim yoktu Atatürk'ün annesiyle ilgili bilgilerden ilk kez okudum ve şaşırdım zaten. Altında bir şey aramaktan çok meraktan gelen bir şaşkınlıktı benimkisi.

Genelde yapılan tartışmalar için söylemiştim. Annesini seviyor muydu, sevmiyor muydu gibi tartışmaları kast ettim. Seninle ilgisi yoktu.

[enrıko]

Sen dinlediklerinle yorum yap.Bilmediklerimizi öğrenmiş olalım işte.

verdiğim kişi tarihçı onu dinle öle konuşun gene diyorm bu dünyada kim doğruyu sölerse ya deli olur yada kalemi kırılır

[meryemozcan]

Malesef tarihimizi iyi araştırmadığımızdan ya da açıp okumamaktan kaynaklanıyor bu karalamalar. Kimseye fırsat vermemeliyiz bu açığımızı kapatmalıyız.