öğe sorusu

[nemm]

  "Ey Türk Gençliği! Birinci vazifen, Türk istiklalini, Türk Cumhuriyetini, ilelebet, muhafaza ve müdafaa etmektir." öğelerini bulur musunuz.

[sermiye]

  "Ey Türk Gençliği! Birinci vazifen, Türk istiklalini, Türk Cumhuriyetini, ilelebet, muhafaza ve müdafaa etmektir." öğelerini bulur musunuz.

Ey Türk gençliği!-----ünlem cümlesi olduğu için cümle dışı unsur kabul edilir.
Türk istiklalini,Türk Cumhuriyetini  ilelebet muhafaza ve müdafa etmek  birinci vazifendir.
 birinci vazifendir:yüklem
Türk istiklalini,Türk Cumhuriyetini  ilelebet muhafaza ve müdafa etmek  :öznedir
 ben bu cümleyi böyle ayırırdım

[erenor]

Ey Türk gençliği .........CDU
muhafaza ve müdafaa etmektir ........ YÜKLEM
Birinci vazifen..................................... ÖZNE
Türk istiklalini, Türk Cumhuriyetini...... BELİRTİLİ NESNE
ilelebet............................................... ZARF TÜMLECİ
Ben de böyle inceliyorum.

[sermiye]

)))))e şimdi ne olacak! ilk muhafaza ve müdafa etmektir grubuna ne sorusu sorunca cevap alamadım gibi geldi bana evet brinci vazifen muhafaza ve müdafaa etmektir oluyor bu durumda...ben yıukarda cümleyi tamamen değiştirmiş oluyorum galiba ....Bakalım başka yorumlar gelecek mi?

[muscem]

Ey Türk gençliği .........CDU
Birinci vazifen..................................... ÖZNE
Türk istiklalini, Türk Cumhuriyetini, ilelebet, muhafaza ve müdafaa etmektir............................................... yüklem

[erenor]

Sv. muscem,
muhafaza ve müdafaa etmek, geçişli bir eylemdir. Cümlede "NESNE" ögesi olarak ne söyleyeceksiniz ?

[SiirseL]

Muscem hocamın yaptığı tahlile katılıyorum. Aynı görüşe katıldığım için eronor hocanın sorusuna kendi yanıtımı vermem gerekir düşüncesiyle şöyle açıklamaya çalışayaım:

Cümle tahlillerinde fiilimsilerin olduğu -bazı kaynaklarca yan cümlecik olarak adlandırılan -kelime grupları bütün olarak bir öge oluştururlar ve kelime grubu olduklarından dolayı parçalanmazlar. Ancak bu fiilimsi grupları sonrasında kendi içlerinde yeniden ögelerine ayrılabilir. Eronor hocam sanıyorum ki siz bu durumu es geçiyorsunuz. Kaldı ki isim cümlelerinde nesne bulunmaz. Sadece borçlu kelimesinin yüklem olduğu cümlelerde bulunur.

Cümle şu şekilde tahlil edilmeli:


Ey türk gençliği ( seslenme olması hasebiyle cümle dışı unsur )
Birinci vazifen  ( özne )
Türkiye cumhuriyetini ilelebet muhafaza ve müdafaa etmektir (yüklem)

Daha sonra fiilimsi grubu (yan cümlecik) kendi içinde şu şekilde ayrılır:

muhafaza ve müdafaa etmektir (yüklem)
Türkiye cumhuriyetini (nesne)
ilelebet (zarf tümleci)

Tekralamakta fayda var. "Türkiye cumhuriyetini ilelebet muhafaza ve müdafaa etmek" isim fiil grububudr ve bir kelime grubu olduğu için bütün olarak bir öge durumundadır.

saygılar

[muscem]

Şiirsel hocam,açıklamalarınızdan  dolayı teşekkür ederim.Sizin gibi düşünüyorum. İyi geceler

[Fuzuli]

Herkese merhabalar... Ben Muscem ve Şiirsel Hocamın açıklamalarına katılmıyorum. Eylemsilerin bulunduğu cümleler yan cümle olarak kabul edilmektedir; ancak bu durum yüklem dışında bulunan eylemsiler için geçerlidir. Aksi halde ortaya karışıklıklar çıkacaktır.

Tekralamakta fayda var. "Türkiye cumhuriyetini ilelebet muhafaza ve müdafaa etmek" isim fiil grububudr ve bir kelime grubu olduğu için bütün olarak bir öge durumundadır.

saygılar

"Türkiye Cumhuriyetini" ve "ilelebet" sözcük ve sözcük gruplarını yan cümlenin yüklemine bağlarken neden "Birinci vazifen" sözcük grubunu yan cümlenin yüklemine bağlamadık..?    

Birinci vazifen...  ... müdafaa etmektir.

Çok da anlamsız olmadı...

 Bir başkası da dolaylı tümleci bağlayabilir...! Bu yüzdendir ki ortada yüklemden başka öğe kalmaz.

Benim düşüncem:

Ey Türk Gençliği! = Bağımsız Tümleç
Birinci vazifen = Özne
Türkiye Cumhuriyetini = B.li Nesne
ilelebet = Zarf Tümleci
muhafaza ve müdafaa etmektir = Yüklem


Saygılarımla...

[siir9]

Ey Türk Gençliği:CDU
Birinci vazifen:Özne
Türk İstiklalini ve Türk Cumhuriyetini:B'li Nesne
İlelebet :Zarf T.
Muhafaza ve müdafaa etmektir:Yüklem

[aytoldı]

Ben Muscem ve Şiirsel hocalarıma katılıyorum.

Sayın Fuzuli,

ancak bu durum yüklem dışında bulunan eylemsiler için geçerlidir. Aksi halde ortaya karışıklıklar çıkacaktır.
 

ifadenizde belirttiğiniz karışıklığın ne olacağı hakkında örnekler verir misiniz. Ya da sizin mevcut cümleyi ögelerine ayırdığınız yolda ilerlesek "Benim babam karşıda oturandır." cümlesinde "karşıda" sözcüğünü dolaylı tümleç mi alacağız? "Yüklemde olursa parçalanır, yüklemde olmazsa parçalanmaz" şeklinde bir düşünceye sahip olduğunuzu çıkarıyorum mesajınızdan.

---
Ek olarak L. Karahan "Söz Dizimi" kitabının 111. sayfasında Gençliğe Hitabe'nin son paragrafını ögelerine ayırmış ve "Türk istiklal ve Cumhuriyetini kurtarmaktır." kısmını yüklem olarak almış. Eğer fiilimsiden oluşan kelime grupları yüklem olduğunda ögelere ayrılırken bu gruplar parçalanabilseydi L. Karahan "Türk istiklal ve cumhuriyetini" kısmını nesne olarak alırdı?

---
Kısacası kelime grubu cümlenin hangi ögesi olursa olsun parçalanmaz. Kısacası
"çocuklarını okula yazdırmak tek isteğiydi." cümlesini ögelerine ayırıken "çocuklarını okula yazdırmak" grubunu parçalamayıp "özne" olarak alıyorsak;
"tek isteği, çocuklarını okula yazdırmak" cümlesinde de "çocuklarını okula yazdırmak" kısmını tek başına yüklem almalıyız.

Söz konusu cümleye de bu açıdan bakarsak,
a. "Birinci vazifen, Türk istiklalini, Türk cumhuriyetini, ilelebet, muhafaza ve müdafaa etmektir."

b. "Türk istiklalini, Türk cumhuriyetini, ilelebet, muhafaza ve müdafaa etmek, birinci vazifendir."

Bu iki cümleyi ögelerine ayırırken b cümlesindeki kelime grubu, cümlenin öznesi, aynı kelime grubu a cümlesinde cümlenin yüklemidir. Yani bir isim-fiil grubu hangi cümlede ek-fiil almışsa o cümlede yüklem olmuş, hangisinde almamışsa özne olmuştur.

Yüklem olursa parçalanır, diğer ögeler olursa parçalanmaz anlayışı bence kelime gruplarının yapısına terstir.  Kelime grubu tek bir sözcük gibidir. İsim görevindeki bir kelime ek fiil alırsa yüklem olur, isim görevindeki bir kelime grubu ek fiil alırsa tümden yüklem olur.

[erenor]

Ünivesitede öğrenciyken geçişli eylemler ad eylem olduklarında NESNE alabilir demişlerdi.  Verilen örnek de, aklımda kaldığı kadarıyla şöyleydi.
En büyük amacı üniversiteyi bitirmekti.
Gerçekte ben de ad cümlelerinde nesne olmadığını biliyorum.

[Fuzuli]

Sayın Aytoldı, açıklamalarınızı dikkatle okudum! Ama kanaatim yine değişmedi. Bunun nedeni ise verdiğiniz örneğin beni tatmin etmemesidir.

Kısacası kelime grubu cümlenin hangi ögesi olursa olsun parçalanmaz. Kısacası
"çocuklarını okula yazdırmak tek isteğiydi." cümlesini ögelerine ayırıken "çocuklarını okula yazdırmak" grubunu parçalamayıp "özne" olarak alıyorsak;
"tek isteği, çocuklarını okula yazdırmak" cümlesinde de "çocuklarını okula yazdırmak" kısmını tek başına yüklem almalıyız.

Cümle bu haldeyken hiçbir sorun yok. Bu cümleyi basit bir şekilde açıklayabiliriz:

"Çocuklarını okula yazdırmak tek isteğiydi."

"Çocuklarını okula yazdırmak" = Özne
"tek isteğiydi" = Yüklem

Ancak eylemsi yüklem olduğu zaman her şeyi eylemsiye bağlamak karışıklığa yol açmaktadır.

Sayın Aytoldı ve diğer arkadaşlar,


Ey Türk Gençliği! Birinci vazifen, Türk istiklalini, Türk Cumhuriyetini, ilelebet, muhafaza ve müdafaa etmektir.

bu cümledeki "Birinci  vazifen" sözcük grubunu neden eylemsiyle birlikte almadınız da diğer öğeleri aldınız? Önceki iletimde de bunu sormuştum. Öncelikle bunun cevabı gerekiyor çözüme ulaşabilmemiz için..!


Ayrıca Sayın Aytoldı,

Sayın Fuzuli,
Ya da sizin mevcut cümleyi ögelerine ayırdığınız yolda ilerlesek "Benim babam karşıda oturandır." cümlesinde "karşıda" sözcüğünü dolaylı tümleç mi alacağız? "Yüklemde olursa parçalanır, yüklemde olmazsa parçalanmaz" şeklinde bir düşünceye sahip olduğunuzu çıkarıyorum mesajınızdan.

Bu verdiğiniz örnek de bence tatmin edici değil; buradaki yüklem bir sözcük grubu değildir.


"Benim babam karşıda oturandır."

Benim babam = Özne
karşıda = Dolaylı Tümleç
oturandır = Yüklemdir.

Cümleyi tersine çevirirsek: "Benim babamdır karşıda oturan."

benim babamdır = yüklem
karşıda oturan = özne   olur.

Bence asıl sorun, eylemsilerin isim soylu gibi görünmelerinden kaynaklanmaktadır. İsim soylu gibi görünüyor ancak hala eylem anlamı vardır.

Gerçekte ben de ad cümlelerinde nesne olmadığını biliyorum.

Erenor Hocamın da düşüncesi mantıklı. Eylemsi cümleleri tam anlamıyla ad cümlesi sayılır mı o da tartışmalıdır. Buna benzer birkaç örnekle daha karşılaşmıştım:

Bu orman güzelliğini şu akan suya borçludur.

Bu cümlede borçlu sözcüğü isim olmasına rağmen nesne almıştır..! Borçlu sözcüğünde aslında " borçlanmak" eyleminin anlamı gizlidir. Dolayısıyla bu tür kelimelerin yüklem olduğu durumlarda dikkatli davranmak gerektiği kanısındayım.

Sizlere bir örnek daha: "Ambar buğday dolu."

Dolu sözcüğünde de "dolmak" eyleminin anlamı gizlidir. Biz de zarf tümlecini - ya da edat tümlecini - zorla nesne yapmışız.

Öğelerden önce biz eklerimizin görevlerini ve kelimeye kattığı anlamı tam olarak belirleyemezsek bu tür örneklerde da tartışmaların çıkması doğaldır. Görevinin kesin belirlenmesi gerekn en önemli eklerimiz ise "eylemsiler"dir.

Saygılarımla...

[aytoldı]

Sevgili Fuzuli, bizim sizi tatmin etmek gibi isteğimiz asla olamaz; forumu takip edenler bunun ne kadar zor olduğunu bilirlerler. Kaldı ki "kelime grubunu" parçalanır iddiasını ortaya atan sizsiniz, bu nedenle sizin bizi tatmin etmeniz gerekmez mi?

Tartışma yavaş yavaş rayından çıkıyo, isterseniz önce düşüncelerimizi açık açık ortaya koyalım sonra devam edelim. Bu nedenle sizden aşağıdaki cümleleri ögelerine ayırmanızı istiyorum, tekrar olacak ama en azından topluca bir mesajda bulunmuş olacak. Zaten konumuz da bu. Bir nevi başa dönmüş olalım. Çok istediğiniz "birinci vaizfen" merakınıza da cevap vermiş oluruz ileride. Ama önce kim ne düşünüyor bilelim.

1) Karşıda oturan benim babamdır.
2) Benim babam karşıda oturandır.
3) "Birinci vazifen, Türk istiklalini, Türk cumhuriyetini, ilelebet, muhafaza ve müdafaa etmektir."
4) Türk istiklalini, Türk cumhuriyetini, ilelebet, muhafaza ve müdafaa etmek, birinci vazifendir."

[SiirseL]

BİLMEYEN VE BİLMEDİĞİNİ BİLMEYENDEN,
SAKININ,

BİLMEYEN VE BİLMEDİĞİNİ BİLEN ÇOCUKTUR,
ÖĞRETİN,

BİLEN VE BİLDİĞİNİ BİLMEYEN UYKUDADIR,
UYANDIRIN,

BİLEN VE BİLDİĞİNİ BİLEN ÖNDERDİR,
İZLEYİN.

Şahsen ben sakınmayı tercih ediyorum. Sırf muhalefet olsun mantığıyla karşı çıkmak, sunulan onca görüş ve kaynağa rağmen "hayır benim dediğim doğrudur" mantığında hareket etmek kimseye bir şey kazandırmaz aksine kaybettirir. Ama o mantık ne yazık ki kişinin o kayıpları görmesini engelleyecek kadar gözünü kör de eder.