$D:\ayşe özfırat\hareketli resimlerr\Okul\egt20.gif$ EDEBİYATIN DİĞER BİLİMLERLE İLİŞKİSİ

HAZIRLIK ÇALIŞMASI

1-Tarih, sosyoloji, matematik, fizik, kimya, biyoloji, tıp ve psikoloji gibi bilim ve bilgi dallarının hangi konuları kapsadığını belirleyerek defterinize yazınız.

Yuvarlatılmış Dikdörtgen: Derslerde konuyla ilgili farklı araçların kullanılması dersin hem sıkıcılığını önler hem de dersin daha zevkli ve uygulanabilir hale gelmesine yardımcı olur. Verilmek istemen konu daha iyi kavratılmış olur.

2-Derslerde konuyla ilgili birden fazla aracın kullanılması ve dersin farklı yöntemlere başvurması ele alınan konunun kavranma sürecini nasıl etkiler? Tartışınız. Ulaştığınız sonuçları tahtaya yazınız.

$D:\ayşe özfırat\hareketli resimlerr\BANA UYGUN\egt14.gif$ İNCELEME

VADİDEKİ ZAMBAK

Dostum, dağınık hayat deneyimlerimi size iletmek için bir araya toplamaya çalışmak, ustaca hareket etmeniz gereken bir çevredeki tehlikeler karşısında sizi silahlandırmak, bilseniz ne büyük bir mutluluk benim için!

Her şeyden önce, bir bütün olarak ele aldığım toplum hakkındaki fikrimin üstünde durun. Ben bu noktaya bir değinip geçtim ama zaten size bir şeyi kısacık anlatmak da yeter. Toplumların kaynağı tanrısal bir nitelik mi göstermiştir, yoksa bunlar insanlar tarafından mı yaratılmıştır, bilmiyorum; hangi yönde gelişme gösterdiler deseniz onu da bilmiyorum; ama bence, bu konuda muhakkak olan bir şey varsa o da toplum denen şeyin var olduğudur. Bir kenarda kalıp yaşamak yerine, toplumların içine girmeyi kabul ettiğiniz andan itibaren, onu yaratan kuralların da iyi olduğunu kabul etmek zorundasınız. İşte, yarın, bu toplumlarla sizin aranızda da bir anlaşma imzalanacak. Bugünün toplumu insana faydalar sağlamaktan çok onu sömüren bir toplum mudur acaba? Öyledir bence, ne var ki insanın arada kazançtan çok birtakım sorumluluklar ve yükümlülüklerle karşılaması ya da kişiye sağladığı faydaları fazlasıyla pahalı satın alınması konusuna gelince, bunlar bireyi değil yasa koyucuyu ilgilendirir daha çok. Böyle olunca ben o kanıdayım ki ister sizin için faydalı ister zararlı olsun, asıl olan toplumda belirmiş genel kurallara uymaktır. İlk bakışta basit gibi görünür bu ilke, oysa uygulanması çok zor bir şeydir. Gerçekten bu ilke bir ağacı canlandırmak, yeşili korumak, çiçekleri açtırmak, meyvelerini herkesin hayranlığını toplayacak şekilde olgunlaştırmak için en ince, kılcal damarlara sızan öz su gibidir. Aziz Felix, yasaların hepsi kitaplarda yazılı değildir, törelerin yarattığı yasalar da vardır, bunların en önemlileri ise en az bilinenleri olmaktadır; hareketlerinizi, konuşmalarınızı, dış hayatınızı, toplum önüne çıkma, servete yaklaşma gibi durumlarınızı yöneten bu yasaların öğretmeni de, kitabı da, okulu da yoktur. Bu toplum yasalarına uymamak demek, toplumsal dünyaya hâkim olacak yerde, o dünyanın köleliğini kabul etmek demektir…

Toplumu, kurnaz davranıp herkesin zararına olarak kendi mutluluğunu yaratma kuramıyla açıklamaya çalışmak yıkıcı bir tavırdır; çünkü bu açıklama tarzının ağır sonuçları, yasaları, toplumu ya da insanları atlatarak, harcayarak elde edilen şeyin haklı ve uygun olduğuna inanmaya zorlar… Toplumu böyle gören kimse için, elde edilmesi istenen bir servetin ortaya çıkardığı tek mesele, sonu bir milyon lira ya da küre; yüksek bir mevki ya da şerefsizlik olan bir kumardan öteye geçmeyecektir, dostum.

Honore de BALZAC

Vadideki Zambak

Çiviren: Cemal SÜREYA

1-“Toplumların kaynağı tanrısal bir nitelik mi göstermiştir, yoksa bunlar insanlar tarafından mı yaratılmıştır, bilmiyorum; hangi yönde gelişme gösterdiler deseniz onu da bilmiyorum; ama bence, bu konuda muhakkak olan bir şey varsa o da toplum denen şeyin var olduğudur.”

“Aziz Felix, yasaların hepsi kitaplarda yazılı değildir, törelerin yarattığı yasalar da vardır, bunların en önemlileri ise en az bilinenleri olmaktadır; hareketlerinizi, konuşmalarınızı, dış hayatınızı, toplum önüne çıkma, servete yaklaşma gibi durumlarınızı yöneten bu yasaların öğretmeni de, kitabı da, okulu da yoktur.”

“Toplumu böyle gören kimse için, elde edilmesi istenen bir servetin ortaya çıkardığı tek mesele, sonu bir milyon lira ya da küre; yüksek bir mevki ya da şerefsizlik olan bir kumardan öteye geçmeyecektir, dostum.”

Yukarıdaki Vadideki Zambak adlı romana ait olan metinden üç parça verilmiştir. Bu parçaların hangi bilim ya da bili dallarıyla ilgili olduğunu belirleyerek sebepleriyle birlikte defterinize yazınız.

Yuvarlatılmış Dikdörtgen: Yukarıdaki verilen üç parçada da ele alınan konular sosyolojinin ilgi alanlarıyla ilgilidir. Üç parçada da toplumsal bir durum dile getirilmiştir. Toplumların yapısı ve özellikleriyle sosyoloji bilimi ilgilenir.

2-“ Bir kenarda kalıp yaşamak yerine, toplumların içine girmeyi kabul ettiğiniz andan itibaren, onu yaratan kuralların da iyi olduğunu kabul etmek zorundasınız.”

Yukarıdaki cümlenin bilimsel bir değeri olup olmadığını belirleyerek Vadideki Zambak metninde ifade edilen düşüncelerin bilimsel açıdan bir değer taşıyıp taşımadığını tartışınız. Ulaştığınız sonuçları sebepleriyle birlikte tahtaya yazınız.

3-Vadideki Zambak adlı metnin yazılış amacını ve temasını belirleyiniz. Bu temanın başka bilim dallarında da ele alınıp alınamayacağını tartışınız. Ulaştığınız sonucu, edebî eserler ile bilimsel eserlerin yazılış amaçları çerçevesinde değerlendirerek defterinize yazınız.

ANLAMA YORUMLAMA

Yuvarlatılmış Dikdörtgen: Bir edebî eserin değişik bilim dallarının verilerinden faydalanması ona bilimsel bir özellik kazandırmaz. Çünkü edebî eser faydalandığı bilimin verilerini kendi süzgecinden geçirerek tekrar oluşturur. Bu oluşumda hayallere, duygulara da yer verilir. Hayalin, duygunun, öznelliliğin olduğu metinde bilimsel nitelik taşımaz. 1-Bir edebî eserin değişik bilim dallarından faydalanması edebî esere bilimsel bir eser niteliği kazandırır mı? Tartışınız. Ulaştığınız sonuçları defterinize yazınız.

MATEMATİK

Bir sınıfta tam kırk çocuk dizili;

Bir kara tahta, üstünde bir üçgen;

Bir koca daire, sağır, çekingen;

Merkezi güm güm eder davul gibi.

Dilsiz, vatansız harfler küme küme,

Bekleşir dururlar, azap içinde.

Bir yağmurun yan kenarı tamtakır,

Bir ses yükselir yükselir, alçalır.

Azgın bir problem tutar yolunu,

Döner döner ısırır kuyruğunu.

Bir açının çeneleri gerilir;

Kurt mudur, köpek mi, neyin nesidir?

Ne kadar rakam varsa yeryüzünde

Üşüşmüş, karınca gibi, tahtaya;

Koşarlar bir yuvadan bir yuvaya;

Fal taşınla dönmüş gözler önünde.

Jules SUPERVIELLE

Çeviren: Sabahattin EYUPOĞLU

Yuvarlatılmış Dikdörtgen: Matematik şiirinde matematik biliminin terimleri kullanılmıştır. Bu terimlerin kullanılması şiire bilimsellik kazandırmamıştır. Sadece bu terimler kullanarak şair kendi duygu ve düşüncelerini dile getirmiştir. Bu da edebi eserler diğer bilimlerin verilerinden ve terimlerinden yararlanır ama bu aldığı bilgileri kendince dönüştürerek ortaya koyar. 2-Matematik şiirini edebiyat-bilim ilişkisi açısından inceleyiniz. Ulaştığınız sonuçları sözlü olarak ifade ediniz.

3-Jules Verne’in 19. Yy.da yazdığı bilim-kurgu türündeki romanlarında Ay’a yolculuk gibi bilimsel gelişmeleri ve bazı icatları önceden hayal etmesi, edebiyat-bilim ilişkisi hakkında size neler düşündürür? Değişik bilim dallarını da göz önünde tutarak tartışınız. Ulaştığınız sonuçları defterinize yazınız.

ÖLÇME-DEĞERLENDİRME

1-Aşağıdaki cümlelerin karşılarına yargılar doğru ise (D), yanlış ise (Y) yazınız.

Birinci Dünya Savaşı’nı anlatan bir edebî metin, fizik biliminden yararlanır. (Y)

İnsanın ruhsal durumunu anlatan bir edebî metin, psikoloji biliminden yararlanır. (D)

2-“Hasta çocuklar, yanlarında ailelerinden birer büyük insan-ki hastalardan daha endişeli görünüyorlar- ve bir anne, pelerinini iliklemek bahanesiyle omuzu sarılı çocuğunun sırtını okşuyor; onu biraz sonra çekeceği acıya hazırlamak için. Sıralarda hiç düz oturan yok. Hatalar sarılı bir kol veya bacağın bozduğu muvazene ile hep umutları kırılmış, yamru yumru duyuyorlar ve büyükler küçüklere doğru eğilmişler.”

Yukarıdaki paragraftan hareketle aşağıdaki cümlede boş bırakılan yere uygun kelimeyi yazınız.

Bu edebî metin incelenirken psikoloji biliminden yararlanılır.

3-Aşağıdakilerden hangisi edebiyat-sosyoloji ilişkisiyle ilgili ulaşılabilecek sonuçlardan biri değildir?

A) Edebî metinlerin sosyal bir çevrede ortaya çıkması

B) Edebiyat ve sosyolojinin birbirini etkilemesi

C) Edebî eserlerin bir dönemin toplumsal hayatına ışık tutması

D) Yazarın toplumsal olayları tarafsız bir şekilde işlemek zorunda olması

E) Edebiyatla sosyolojinin amaçları bakımından birbirinden ayrılması

A,B,C,E seçenekleri edebiyat-sosyoloji ile ilgili ulaşılabilecek sonuçlardır. Ancak D seçeneğinde verilen yargı bilimsel eserler için geçerlidir. Edebiyat ile doğrudan ilgili bir yargı değildir. Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir.

4-Bir edebî eser meydana getirilirken neden başka bilimlere ihtiyaç duyulur? Aşağıya yazınız.

Bir edebî eser oluşturulurken bilimlerin verilerinden faydalanmak eserin etkileyiciliğini arttırır. Örneğin tarih romanı yazacak bir yazar, tarih bilimin verilerinden yararlanmadan bu romanı yazması onun etkileyiciliğini azaltır. Ama tarihteki olayları bilip de romanını kurgularsa etkileyiciliği daha fazla olur. Bu yüzden edebî eserler bilimlerin verilerine ihtiyaç duyar.

DERS PLANI

BÖLÜM I:

Dersin adı	Türk Edebiyatı
Sınıf / Okul	9.Sınıflar ( 9-C, 9-D, 9-E) /
Ünitenin Adı/No	Ünite 1 / GÜZEL SANATLAR VE EDEBİYAT
Konu	Edebiyatın Bilimlerle İlişkisi.
Önerilen Süre	3 Ders Saati ( 3 x 40’ )

BÖLÜM II:

Öğrenci Kazanımları/ Hedef ve Davranışlar	Edebiyat ile diğer çalışma alanları ve bilim dalları arasındaki ilişkiyi kavratmak: 1.Edebiyatın insanı konu alan diğer bilim dallarıyla ilişkisini belirler.
Ünite Kav. ve Sembolleri/ Davranış Örüntüsü	Bilim, felsefe, tarih, sosyoloji, psikoloji, metin, edebi metin, gerçeklik, kurmaca
Güvenlik Önlemleri (Varsa)
Öğretme-Öğrenme-Yöntem ve Teknikleri	Sunuş, anlatım, okuma, açıklama, örnekleme, uygulama, drama, özetleme, takrir, soru-cevap, buluş
Kullanılan Eğitim Teknolojileri- Araç, Gereçler ve Kaynakça	Ders Kitabı-Türk Edebiyatı Tarihi, Ders notları, Türk Edebiyatı–9,Sözlük, Metin örnekleri Örn ( Vadideki Zambak- Matematik )
Öğretme-Öğrenme Etkinlikleri:
ü Dikkati Çekme	1- Tarih, sosyoloji, matematik, psikoloji, tıp gibi bilim ve bilgi dalları hangi konuları kapsar? Sorusu sorularak giriş yapılacak öğrencilerin dikkatleri çekilecek... 2- [!] Edebiyat, sosyoloji, psikoloji, felsefe ve bilim-teknik ilişkisi açıklanır. Her türlü insan etkinliğinden, doğal varlık ve görünüşten edebî eserlerden yararlanıldığı belirtilir. Ayırıcı özellikleri, güzel sanata özgü bakış tarzında ve değerlendirme biçiminde aramak gerektiği sezdirilir. Edebiyatın diğer bilim dallarından nasıl yararlandığı üzerinde durulur.
ü Güdüleme	Sevgili öğrenciler, bu haftaki derslerimizde edebiyatın insanı konu alan bilim dallarıyla olan ilişkisini öğreneceksiniz..
ü Gözden Geçirme	Edebiyat, tarih, felsefe, biyoloji, astronomi, mimari, jeolojiden hangileri bilim dalı hangi sanat dalıdır? Niçin? Metin örneklerinden yararlanılarak edebiyatın sosyoloji, tarih, psikoloji, felsefeyle olan ilişkisi etkinlik örnekleri şeklinde işlenecektir.
ü Derse Geçiş	TAKRİR: Geçen hafta işlenen konuların soru-cevap şeklinde tekrar edilmesi.( Güzel sanatlar içinde edebiyatın yeri ) SUNUŞ: Hafta içinde işlenecek konu/konuların ve kazanımların tanıtılması, işleniş stratejileri ve yararlanılacak materyaller hakkında sunuş yapılacak... ANLATIM: Bilim kavramı açıklanacak. Bilim dalları üzerinde durulacak. Günümüzdeki bilimsel gelişmeler hakkında öğrenciler konuşturulacak. * Bilimsel metinler hakkında öğrenciler bilgilendirilecek. METİN İİNCELEME: Ders kitabında yer alan Vadideki Zambak adlı metin örneği incelenecek. * Metnin sessiz ve sesli okuma kuralları içinde okutulması. * Metinde geçen üç paragrafın tahtaya yazdırılarak bu paragraf parçalarının hangi bilim dallarıyla ilgili olabilecekleri sorulacak.. Gerekli açıklamalar yapılacak. * Metinde geçen bazı bölümlerin bilimsel değer taşıyıp taşımadıkları yönünden incelenmesi. * Vadideki Zambak adlı metnin yazılış amacı ile temasının bulunması. * Edebiyatın bilim dalları ile olan ilişkisi üzerinde durulacak ve konuyla ilgili kısa notlar tutturulacak * Edebiyat- tarih ilişkisi * Edebiyat- sosyoloji ilişkisi. * Edebiyat- psikoloji ilişkisi. * Edebiyat – felsefe ilişkisi. H SINIF İÇİ ETKİNLİK: Öğrenciler, bir hikâye, bir tiyatro, bir romandan bilimsel buluşlara, yeniliklere, felsefî düşüncelere yer veren bölümler seçerler. Bu bölümlerin bilimsel buluşları, yenilikleri, icatları anlatmak, felsefe yapmak amacıyla yazılıp yazılmadığını, işlenen temanın diğer bilim dallarında ele alınıp alınamayacağını tartışırlar ANLAMA-YORUMLAMA: Bir edebi eserin değişik bilim dallarından faydalanması edebi esere bilimsel bir eser niteliği kazandırır mı? sorusu üzerine tartışma yapılacak. * Matematik adlı şiir örneği incelenecek. Metnin edebiyatla ilişkisi üzerinde durulacak. * J.Verne ‘nin 19. yy’da bilim kurgu romanlarında Ay’a yolculuk gibi bilimsel gelişmeleri ve icatları önceden hayal etmesi edebiyat bilim açısından önemi konusunda tartışma yapılacak. � OKUL DIŞI ETKİNLİK: Öğrenciler, okudukları metnin günlük hayatla, tarihle, sosyolojiyle, psikolojiyle ilişkisini araştırırlar. Araştırma sonuçlarını sınıfta sözlü ya da yazılı olarak arkadaşlarıyla paylaşırlar. ÖLÇME DEĞERLENDİRME: Ders kitabında konunun sonunda yer alan ölçme değerlendirme bölümünün çözümlenmesi. TAKRİR: Konunun tekrar edilmesi ve kazanımların gözden geçirilmesi · Öz eleştiri tablosunun incelenmesi
ü Bireysel Öğrenme Etkinlikleri (Ödev, deney, problem çözme vb.)
ü Grupla Öğrenme Etkinlikleri (Proje, gezi, gözlem vb.)
ü Özet	Edebiyatın bilimlerle ilişkisi konusu tekrar edilerek gerekli görülen yerler not ettirilecek.