halk öyküleri, halk hikayeleri özellikleri, konularına göre halk öyküleri

HALK ÖYKÜLERİNİN ÖZELLİKLERİ

· Âşıklar tarafında anlatılan manzum ve mensur bölümlerden oluşan, sonraki dönemlerde yazıya geçirilen anonim yapıtlardır.

· Destandan öykü ve romana geçiş dönemi ürünleridir.Bu nedenle nazım nesir karışık oluşturulmuştur.

· Genellikle bir saz şairi tarafından anlatılır.

· Planı: Genellikle döşeme adı verilen hazırlık bölümüyle başlar. Bu bölümde tekerleme ile iyilik, doğruluk üzerine tekerlemeler söylenir. Öykünün sonunda dua bölümü vardır. Olay yazılarında olduğu gibi serim/ düğüm/ çözüm bölümünden oluşur.

· Halk öyküleri masal ve destandan daha gerçekçi özellik gösterir. Kahramanlar gerçek yaşamın izlerini taşır.

· Konusu: Genellikle aşk ve kahramanlık konularını işler.

KONULARINA GÖRE HALK ÖYKÜLERİ:

Aşk öyküleri: Kerem ile Aslı, Tahir ile Zühre, Arzu ile Kamber, Ferhat ile Şirin…

Yiğitlik- kahramanlık öyküleri: Köroğlu Öyküleri, Battal Gazi Öyküleri(Destanı)

Eşkıya öyküleri:

· Dini konulardan beslenerek yazılan halk öykülerine menkıbe adı verilir.

· Anlatım biçimi: Manzum ve mensur özellik gösterir.

· Dili: Halkın kullandığı yaşayan dildir. Halkın dilindeki söyleyişler, deyimler, maniler, atasözleri, mecazlar dilin dinamik yapısını oluşturur.

· Zihniyeti: Olaylar yaşanılan dönemin zihniyet unsurlarını içerir. Devrin özellikleri, düşünüşü, hayallerini dillendirir.

· Çoğunlukla aşk konusunun işlenmesine karşın kahramanlık konularının da işlendiği halk öyküleri de vardır. (Anlatılan aşk daha çok tasavvufi veya platoniktir.)

· Halk öykülerinde olağanüstü özellikler dikkati çeker.

· Yapı unsurları: Masal ve destanlarda olduğu gibi olay örgüsü, kişiler, yer/mekan, zaman, bakış açısı, anlatıcı unsurlarında oluşmaktadır.

· Eserlerinde halk öykülerinin izleri görülen yazarımız Ahmet Mithat Efendi’dir. (Hasan Mellah, Henüz On yedi Yaşında romanlarıdır.)

Bu dosyanın tamamını indir

(Seval KAYA SÖNMEZ)

Halk Edebiyatı Sayfasına Dön