CÜMLEDE ANLAM
1.EŞANLAMLI
YA DA YAKIN ANLAMLI CÜMLE
Farklı
sözcüklerle kurulan fakat aynı düşünceyi anlatan
cümlelerdir.
----Sevgi
sadakatle taçlaşmadıkça ömrü kızgın çöllerdeki bir damla
yaş kadardır.
----Sadakatin olmadığı bir sevgi uzun ömürlü olamaz.
----Kıyıyı
gözden kaybetmeye cesaret edemeyen insan yeni okyanuslar
keşfedemez.(Andre Gide)
----Hayatında riskleri göze alamayan insan başarılı
olamaz.
----Eğer bir
insan hangi limana yelken açtığını bilmiyorsa, hiçbir
rüzgar işine yaramaz.
----Belirli
bir hedefi olmayan insan, hangi olanaklara sahip olursa
olsun başarılı olamaz.
----Yaşamak,
karanlık geceye rağmen, buğulanmış pencere camına güneşi
çizebilmektir.(Anonim)
----En zor
anlarda bile umudunu kaybetmeyen insan gerçekten yaşıyor
demektir.
----Yaşam
içinde siyah da bulunan bir gökkuşağıdır.
----Yaşam
tüm güzelliklerinin yanında olumsuzlukları da barındırır.
2.NEDEN-
SONUÇ CÜMLESİ
Yargının
gerçekleşme nedeni ve sonucu cümle içinde verilir .
----Sınavda
heyecanlandığı için bazı soruları yapamadı.
----Bakımsızlıktan ev harabeye dönmüştü.
----Matbaanın bulunmasıyla okuma yazma oranı arttı.
----Aşırı
sıcaklar can kaybına yol açtı.
----Yoğun
kar yağışı nedeniyle yollar trafiğe kapatıldı.
----Hediye
almadım diye bana darılmış.
3.AMAÇ –
SONUÇ CÜMLESİ
Öznenin işi,
hareketi gerçekleştirme amacı ve sonucu cümle içinde
verilir.
----Borçlarından kurtulmak için evini satmış.
----Ailesini
görmeye Almanya’ ya gitmiş.
----Başbakan, ticari anlaşmalar yapmak üzere yurtdışına
çıkıyor.
----Bu ,bizi
birbirimize düşürmek maksadıyla söylenmiş bir sözdür.
----Şair,
şiirinde herkes anlayabilsin diye yalın bir dil kullanmış.
----Yazar,eleştirmene şirin görünmek maksadıyla iki yüzlü
davranıyor.
4.KOŞUL
CÜMLESİ
Eylemin ya
da hareketin gerçekleşmesi bir şarta (koşula) bağlı olan
cümlelerdir
----Sanatçı
yapıtında toplumu anlatırsa ölümsüzleşir
----Akşam
baban gelsin , alışverişe çıkarız.
----Müzik
dinleyebilirsin ama sesini fazla açmayacaksın.
----Akşama
geri vermek üzere bu kitabı alabilirsin.
----Bizim
buralara yağmur yağdıkça her yer toprak kokardı.
----Her
güneş doğduğunda beni hatırla.
5.KARŞILAŞTIRMA BİLDİREN CÜMLELER
İki kavram
arasında benzerlik ya da farklılıkların ortaya konmasıdır.
----Sinema
da tiyatro gibi görsel bir sanattır.
----Doğu
Anadolu’nun kışı Akdeniz Bölgesi’ne göre daha çetin geçer.
----Yahya
Kemal de
Necip Fazıl da
şiirlerinde ölüm temasına çok yer
vermiştir.
----Bu yılki
ürün geçen yıla nazaran daha bereketliydi.
----Sanatçı,diğer çağdaşlarına göre daha sade bir dil
kullanmıştır.
----Ressam
bu yapıtında ise diğerlerine göre daha canlı
renkleri
kullanmıştır.
6. ÖZNEL
ANLATIMLI CÜMLELER
Söyleyenin
kendi kişisel duygu ve düşüncelerini içeren cümlelerdir.
----İzmir,tarihi ve doğal güzellikleriyle eşsiz bir
şehrimizdir.
----Şair
söyleyiş güzelliğiyle türkü tadında bir şiir sunuyor bize.
----Konferansa katılanların saçma sapan fikirleri beni
iyice sıkmıştı.
----Yazar,sürükleyici anlatımı ve ilginç betimlemeleriyle
okuyucuyu
olayın içinde yaşatıyor.
----Çatık
kaşları,yaralı yüzüyle insanı ürküten bir havası vardı.
7.NESNEL
ANLATIMLI CÜMLELER
Doğruluğu ya
da yanlışlığı gözlem ve deneylerle kanıtlanabilir
nitelikli cümlelerdir.Bu cümlede konuşanın duygu ve
düşünceleri yer almaz.
----Filmde
olaylar küçük bir kasabada geçiyor.
----Eser
dört bölüm halinde sinemaya uyarlanmış.
----Turizm
gelirleri geçen yıla oranla yüzde 5’lik bir artış
göstermiştir.
----Aruz
ölçüsüyle yazılan şiirde nazım birimi dörtlüktür.
----Dört
perdede oluşan bu oyunda yazar,aile bireyleri arasındaki
sorunları anlatır.
8.DOĞRUDAN
ANLATIMLI CÜMLELER
Herhangi bir
konuda bir kişinin görüş ve düşünceleri hiçbir değişikliğe
uğratılmadan verilir.Bu cümle genellikle tırnak içinde
gösterilir.
----Çiçero’nun
“Bir yerde yaşam varsa orada umut da vardır.”sözü çok
hoşuma gider.
----Kadın,arkadaşının kulağına eğilerek: “Birazdan
kalkalım mı?”diye fısıldadı.
----Bu
konuda atalarımız: “Cesurun bakışı,korkağın kılıcından
keskindir.”der.
----Deskartes’in:
“Düşünüyorum öyleyse varım.”sözü çok ünlüdür.
9.DOLAYLI
ANLATIMLI CÜMLELER
Bir kişinin
sözünün söylendiği biçimde değil de,bazı değişiklikler
yapılarak aktarıldığı cümlelerdir.
----Onunla
bir daha konuşmayacağını söyledi.
----Bernard
Shaw,düşünmenin ruhun kendisiyle konuşması olduğunu
söylerdi.
----Doktor,babama
ilaçları mutlaka içmesi gerektiğini
tembih etti.
----Yazar,sanatçı olunabilmek için çok çalışılması
gerektiğini vurguladı.
10.USLUP VE
İÇERİK(KONU)CÜMLESİ
Yazarın
yapıtında neyi anlattığı konuya (içerik)girer.Bu konuyu
işlerken kullandığı sözcükler ve cümleler de usluba girer.
----Yazar
yapıtında 1.Dünya Savaşı yıllarındaki insanların çektiği
acıları gözler önüne serer.(Konu)
----Betimlemelerde
sıfatlara sıkça yer veren sanatçı
cümleleri uzun tutmuştur.(Uslup)
----Romanda,Batı’nın yaşam tarzına özenen bir ailenin
yavaş yavaş çöküşü anlatılır.(Konu)
----Şairin,şiirlerinde oldukça az kullanılan sözcüklere ve
deyimlere yer vermesi dikkati çeker.(Uslup)
11.AŞAMALI
DURUM BİLDİREN CÜMLELER
Bir
olayın,durumun olumlu ya da olumsuz yönde giderek
değiştiğini anlatan cümlelerdir.
----Kadın,her geçen gün biraz daha kötüleşiyor.
----Havalar
gittikçe soğuyor.
----Bu
çocuğun günden güne huyu değişiyor.
----Ülkemiz
her geçen yıl biraz daha büyüyen ekonomisiyle gelecekte
gelişmiş ülkeler seviyesine çıkacaktır.
12.KİNAYELİ
ANLATIMLI CÜMLE
Bir gerçeği
ortaya koymak amacıyla sözü imalı olarak tam karşıtı
gelecek biçimde kullanmaktır.
----Okulunu
ne kadar çok sevdiğin yirmi gün devamsızlık yapmandan
belli.
----Eşinin
gözündeki morluktan onu ne kadar çok sevdiğin anlaşılıyor.
