|
Eski
Yunan şiir türlerini Fransız Edebiyatı’na sokan Ronsard
(1524-1585), Gargantua ve Pantagiuel adlı romanlarıyla
Rabelais (1490-1533), Denemeler’iyle özgür
düşüncenin öncüsü olan Mantaigne (1533-1592) Rönesans
döneminin Fransız yazarlarıdır. İngiliz Rönesansçıları arasında
William Shakespeare’in (1564-1616) özel bir yeri vardır.
İnsanın olumlu, olumsuz bütün yönsemelerini ustaca işlemesi,
oyunlarının çağları aşmasının temel nedenidir. Tragedyaları:
Romeo ve Juliet, Hamlet, Macbeth, Othello, Kral Lear;
komedyaları: Venedik Taciri, Yanlışlıklar Komedyası,
Windsor’lu Şen Kadınlar...
Oyunlarını hem şiir, hem düzyazı, hem de ikisinin karışımıyla
yazmıştır. Her sınıftan insanın duygu ve tutku dünyasına girerek
“klasisizm”i aşmış “romantizm”in ilham kaynağı olmuştur.
Thomas More
(1478-1535) da İngiliz Rönesans’ının önemli temsilcilerindendir.
Utapia adlı yapıtıyla kötülüğün, bencilliğin
insanların birbirini severek yaşadığı bir dünyanın özlemini dile
getirir. Bilimsel düşünüş ve yöntemin babası Denemeler
adlı yapıtıyla Francis Bacon (1561-1626), Peri
Kraliçe adlı şiirleriyle Elmund Spenser
(1552-1599), Kaybolmuş Cennet adlı destanıyla
John Milton (1608-1674)da İngiliz Rönesansçılarındandır.
HÜMANİZM VE RÖNESANS
(15.yy – 16.yy’ın ilk yarısı)
İTALYA’DA
•DANTE
(1253–1321)
İtalyan
edebiyatının en büyük şairidir. Büyük bir hümanisttir.
Rönesans’ı hazırlayanların başında yer alır. Lirik aşk
şiirleriyle tanınır.
İLAHİ
KOMEDYA (Cehennem-Araf-Cennet), DENEMELER, YENİ HAYAT
•PETRARCA
(1304–1374)
Lirik
şiirin kurucusu. “AFRİKA“ adlı Lâtince destanı ve “MEKTUPLAR”
adlı eseri ile ün yapmıştır.
•BOCCACİO
(1313–1373
Küçük
hikâye türünün kurucusu
DECAMERON
•ARİOSTA
(1474–1533) Epik Şiir
ÇILGIN
ORLANDO, yapma bir destandır.
•TASSO
(1544–1595) Epik Şiir
KURTARILMIŞ KUDÜS, yapma destandır. Eserinin konusunu 1. Haçlı
Seferi’nden almıştır.
•MACCHİAVELLİ
(1469–1527) Ülke birliğinin sağlanıp korunması, devlet
yönetimi olarak yaşam ve insan davranışları konusunda
görüşlerini içeren “ PRENS “ adlı eseriyle tanınır.
FRANSA’DA
•VİLLON
(15.yy)
Fransız
edebiyatının ilk lirik şairi; Ortaçağ’dan Rönesans’a geçiş
dönemi
|
•RONSARD
(16.yy)
Eski yunan
şiir türlerini Fransız edebiyatına sokar. Fransız şiirinin
temelini atan sanatçı olarak nitelenir.
•REBALAİS
(16.yy) Roman
GARGANTUA, PANTAQRUEL
•MONTAİGNE
(16.yy) Deneme türü
DENEMELER
NOT:
DANTE,
PETRARCA, BOCCACİO,
REBALAİS,
MONTAİGNE, RONSART İLK HÜMANİSTLER OLARAK BİLİNİRLER
İSPANYA’DA
•CERVANTES
(16.yy)Roman türü
DONKİŞOT
İNGİLTERE’DE
•SHAKESPEARE(16.yy)
Tiyatro, romantizmin habercisi.
DRAMLARI:
ROMEO VE JULİET, HAMLET, KRAL LEAR, MACBETH, OTHELLO, JULES
CESAR…
KOMEDYALARI: VENEDİK
TACİRİ,
YANLIŞLIKLAR KAMEDYASI, WİNDSORLU
ŞEN
KADINLAR…
(SONELER)
•BACON
(16/17.yy)
DENEMELER
•THOMAS
MORE (15/16.yy)
UTOPIA
•MİLTON
(17.yy)
KAYBEDİLMİŞ CENNET
EDEBİYAT AKIMLARI
Sanat ve
edebiyatın yüzyıllar boyu süren gelişmesine bakıldığında bu
gelişmenin içinde yeşerdiği toplumun yapısındaki gelişme ve
değişmelerle sıkı bir ilişki içinde olduğu görülür.
Düşünce
sistemleri de toplumsal gelişmeye denk düştü-ğü zaman bu
gelişmenin önünü açan, onu hızlandıran bir rol oynar. Bu nedenle
sanat ve edebiyatın iki ayağı vardır: Düşünce sistemi ve
toplumsal yapı.
Bu iki
ayağın denk basması, sanat ve edebiyatta ortak duyarlıklar,
görüşler ve anlayış sistemleri oluşturur. İşte, sanat ve
edebiyatımızdaki bu ortak sistemlere akım denir.
Toplum
yaşamındaki gelişme ve değişmeler düşünce sistemine
(felsefeye) ve oradan sanat-edebiyata yansır ve
sanatçılar yeni anlayışlara yönelir. Her akım böyle bir
arayışın sonunda ortaya çıkmış, değişen değer-ler sistemi,
akımların birbirini çoğunlukla tepmesini, bazen de aşmasını
getirmiştir.
Avrupa
kaynaklı belli başlı sanat ve edebiyat akımlarının belirgin
izleri, en çok şiir, öykü, roman ve tiyatroda görülür.
Ortaya
çıkış sırasına göre edebiyat alanında görülen akımları şöyle
sıralayabiliriz:
|
BATI EDEBİYATI VE EDEBİ AKIMLAR
