|
·MARİNETTİ
·VİLADEMİR
MAYAKOVSKİ (1894-1930)
Toplumcu
ve fütürist bir şairidir. Halk diliyle biçime önem vererek
şiirler yazmış, Rus şiirinde yeni bir dönem açmıştır. Bizde
Nazım Hikmet, Mayakovski’den çok etkilenmiştir.
Türk
Edebiyatı’nda Nazım Hikmet’in kimi şiirlerinde
etkileri görülür.
HARFÇİLİK
( LETRİZM ))
·
Öncülüğünü Romen asıllı şair
Isidore Isou'nun
yaptığı, 2’nci Dünya Savaşı sonrasında ortaya çıkan bir akımdır.
Şiirde en küçük birim olarak sözcükleri değil harfleri temel
alır. Bu yolla da yeni bir şiir ve yeni bir müzik yazmayı
amaçlayan bir karşı-akım niteliğindedir.
Isou’ya göre,
"harf olmayan ya da harf olmayacak hiç bir şey tinsel olarak da
var olamaz." Harfçilik, edebiyatın yanı sıra sinemayı, dansı,
müziği ve resmi de etkilemiştir. Çıkış noktaları, "sesleri,
sözcükleri, imgeleri aynı anda topluca bir araya getirecek yeni
anlatım yollarının araştırılması"dır.
Francois Dufrene, Maurice
Lemaitre gibi şairler bu akımın önemli
isimleridir.
KİŞİSELCİLİK
·
Kişiselcilik, soyut düşüncülükle özdekçiliğin karşısına tinsel
gerçekliği, sözü geçen iki bakış açısının da parçala-ra böldüğü
birliği yeniden yaratacak sürekli çabayı koyar. Kişiselcilik,
Descartes'in "Düşünüyorum öyleyse varım" (Cogito ergo sum)
geleneği içinde yer alır. Kişiselciliğin ana yapısı şöyle
özetlenebilir: Kişilik, bilinç, kendi yargısını özgürce
belirleme, amaçlara yönelme, zamanın akışına karşı öz kimliğini
sürdürme ve değerlere bağlanma gibi temel özellikleri nedeniyle,
bütün gerçek-liğin doku-sunu oluşturur.
Felsefi yönden
Gottfried Wilhelm Leibniz bu akımın kurucusu,
George Berkeley
de başlıca kaynaklarından biri olarak kabul edilir. Edebiyatta
en önemli savunucusu
Emmanuel Mounier’dir.
BATI EDEBİYATINDAN BAŞKA BAZI
ÖNEMLİ SANATÇILAR
HANS
CHRİSTİAN ANDERSEN (1805-1875)
Danimarkalı,dünyaca ünlü masal yazarıdır. Şiir, roman, tiyatro,
gezi notu türünden eserler de vermiştir. Ama bütün dünya onu
masallarıyla tanır.
KNUT HAMSUN
(1859-1952)
Norveçli
romancı. Eserlerinin çoğu kendisiyle ilgilidir. Açlık
adlı romanında gerçek bir olayı işler. Hamsun, kişilerin dış
görünüşünden çok, ruh hallerini ve bilinç altlarında kalmış
düşünce ve emellerini anlatmakta ustalık gösterir.
AÇLIK,
DÜNYA NİMETİ, TOPRAK YEŞERİNCE, SERSERİLİK GÜNLERİ, ROSA, PAN,
GÖÇEBE… |
GRİMM
KARDEŞLER
(JACOP
1785-1863 ve WİLHELM GRİMM 1786-1859)
Birlikte
Alman folkloru, dili ve edebiyatı üzerinde yaptıkları
çalışmalarla ün kazanmışlardır. Eserleriyle çocuk
edebiyatının da ünlüleri arasında yer almışlardır.
Derledikleri ve yazdıkları masallar “Grimm Masalları”
adıyla dünya dillerine ve Türkçeye de çevrilmiştir. “Pamuk
Prenses ve Yedi Cüceler” bunların en tanınmışıdır.
BERTOLD
BRECHT ( 1898-1956)
Alman
edebiyatının ünlü şairi ve tiyatro yazarıdır. “Epik Tiyatro”nun
kurucusudur.
CESARET
ANA, KAFKAS TEBEŞİR DAİRESİ, CARAR ANA’NIN SİLAHLARI…
HEİNRİCH
BÖLL ( 1917-1985)
20.
yüzyılda yetişmiş Alman yazarlarının en büyüğü sayılabilir.
Öykü, roman ve tiyatro yazarıdır. 1972’de Nobel Edebiyat
Ödülü’nü kazanmıştır. “Gündelik gerçekleri” yansıtır.
TREN
ZAMANINDA GELDİ, YARIN VE DÜN, PALYAÇO, TOPLUM DIŞI, BİR AĞIZ
DOLUSU TOPRAK, İLK YILLARIN EMEĞİ, CÜCE VE BEBEK…
ALAİN
(1868-1951)
Fransız
filozofu ve deneme yazarıdır. Felsefe öğretmenliği onu Descartes
çizgisinde etkiler. Hümanizmi savunur. Uzlaşmacı ve barıştan
yana bir tutum sergiler. Onun şüpheyi yöntem olarak kullanma
anlayışı, sürekli yeni arayışlara yönelmesini sağlar.
DOĞU
EDEBİYATLARINDAN ÖNEMLİ SANATÇILAR
KONFÜÇYÜS
(MÖ 551-479)
Çinli
filozof. Günümüze ulaşmış yazılı bir eseri yoktur. Sözlü olarak
yayılan düşünceleriyle Doğu felsefelerini etkilemiş, bütün
dünyada edebiyatçıların da ilgi duyup yararlandıkları bir kişi
olmuştur.
BEYDEBA
(MÖ 1. yy)
Hint
filozofu ve yazarı olarak bilinir. Asıl kimliği hakkında çeşitli
söylentiler vardır. Bakü’de doğmuş bir Türk olduğu, Hindistan’a
sonradan gittiği de anlatılır. İnsanlara söyleyeceklerini,
hayvanların başından geçiyormuş gibi – fabl biçiminde-
düzenlediği öyküleriyle dile getirir.
KELİLE VE
DİMNE
FİRDEVSÎ
(932-1020)
İran’ın ve
dünya edebiyatının en büyük şairlerindendir. En önemli eseri,
İran tarihini anlatan “ŞEHNÂME” adlı destanıdır.
ÖMER HAYYAM
(?-1124)
İran
edebiyatı şairlerindendir. “Hayyam” çadırcı anlamı-na
gelen takma adıdır. Gökbilimi, matematik ve doğa bilimleri
alanlarında eserleri de olmakla birlikte; rubaileri ile ün
kazanmıştır. Bu küçük şiirlerde, güçlü bir gözlem ince bir espri
evreni görülür.
|
