ANLATIM BİÇİMLERİ VE DÜŞÜNCEYİ GELİŞTİRME YOLLARI
1. Karanlık
kavuştuğu için aşağıdan akan derenin uğultusu daha çok
geliyordu. Kalkıp yürümeye başladık. Güneş batmış,
bulunduğumuz yer, yerini birden bire artan serin
rüzgârlara bırakmıştı. Kazdağının bu yamacında saatlerce
sürecek akşam başlamıştı.
Yukarıdaki parçanın anlatımı için aşağıdakiler- den
hangisi söylenemez?
A)
Betimlemeye başvurulmuştur.
B)
Öyküleyici anlatım kullanılmıştır.
C)
Görsel öğelere yer verilmiştir.
D)
İşitme duyusundan yararlanılmıştır.
E)
Dokunma duyusundan yaralanılmıştır.
2. Günümüzde çıkan
kitapları bir düşünün. Bir yıl içersinde çıkan kitap
sayısı üç yüzün üzerinde. Bu kitapların hepsini okumaya
çalışsak bile her gün bir kitap okumak zorundayız. Peki bu
kadar kitabın çıkması edebiyatımızı olumsuz etkilemiyor
mu? Bence kesinlikle hayır! Çoğunluğun olduğu yerde
rekabet olur ve en güzel eserler verilmeye çalışılır. Aynı
zamanda kötü olmadan iyiyi seçmemiz mümkün mü?
Yukarıdaki parçanın anlatımında aşağıdakilerden
hangilerine başvurulmuştur?
A)
Açıklama – Betimleme
B)
Tanımlama – Sayısal verilerden yararlanma
C)
Sayısal verilerden yararlanma – Tartışma
D)
Öyküleme – Betimleme
E)
Sayısal verilerden yaralanma – Karşılaştırma
3. Uyandığımda
kentin neresinden geçtiğimi anlayamamıştım. Ama bir
pazaryerindeydik. Çiçekçi dükkânını süpüren bir kız
gördüm. Sokağı suluyordu. Ortalıkta menekşe kokusu vardı.
Otobüs kenara park etti ve içeriden uzun, siyah bıyıklı
dükkân sahibi bizi içtenlikle karşıladı ve hafif solmuş
mor menekşelerinden bir demet gösterdi.
Yukarıdaki parçanın anlatımında aşağıdaki aşağıdakilerden
hangisine başvurulmuştur?
A)
Öyküleme – Tanımlama
B)
Tanık gösterme – Betimleme
C)
Betimleme – Öyküleme
D)
Açıklama – Tartışma
E)
Örneklendirme – Öyküleme
4. Şimdi gövdesi
kuş tüyü kadar hafif olmuştu. Çevresinden her rengin
tılsımları dökülüyor, bulup kullandığı sözlerde her sesin
akisleri duyuluyordu. Bahar bin bir kokusuyla taze
rüzgârları, taze ışıkları, taze yağmurları ile gözlerinin
önüne seriliyordu.
Yukarıdaki parçanın anlatımı için aşağıdakilerden
hangisi söylenemez
A)
Benzetme yapılmıştır.
B)
Karşılaştırma yapılmıştır.
C)
Gözlem yoluyla ayrıntıları seçme.
D)Örneklendirme yapılmıştır.
E)
Dokunma duyusundan yaralanılmıştır.
5. Kendi çağımızın
ödevini, sorumluluğunu taşıyıp, "güzel yarınlar" için
uğraş verdiğimiz sürece, doğa da insan doğamız da temiz ve
mutlu bir dünyada yaşayacak; bilinçli gelecek kuşaklar da
hem kendi çağına, hem de yarınlara yönelik, atalarından
kalan kalıtı, bir bayrak yarışçısı sorumluluğuyla
kendilerinden sonraki kuşağa vermenin huzuru içinde
olacaklardır. Gorki, "kuşlar nasıl uçmak için
yaratılmışsa, insanlar da mutlu olmak için yaratılmışlardır.” der. Düş kurmak bir yana, akılsal eğitim–öğretim
sürecini işlevselleştirirsek, ne açlık, ne yoksulluk, ne
de savaşlar kalır; mutluluğun dışındadır.
Yukarıdaki parçanın anlatımında aşağıdakilerden
hangisine başvurulmuştur?
A)
Öyküleme B)Betimleme C) Tanık gösterme D)
Karşılaştırma E) Tartışma
6. Durdu. Gözleri,
etrafımızı saran manzaranın ve biraz evvel anlattığı
hikâyenin içinde kaybolmuş gibi büyük ve dalgındı.
Şakaklarında tozlarla karışıp sonra kalın çizgiler
halinde kuruyan terlerin izleri vardı. Derin derin nefes
alıyordu. Bu anda onu, etrafını saran tabiattan ayırmaya
imkân yoktu. Akşamın loşluğu içinde topraktan, çiçeklerin
arasın- dan fırlayıp büyüyüvermiş bir mahluk gibiydi.
Yukarıdaki parçanın anlatımında aşağıdaki aşağıdakilerden
hangisine başvurulmuştur?
A)
Öyküleme – Örneklendirme
B)
Tanık gösterme – Betimleme
C)
Açıklama – Tartışma
D)
Betimleme – Öyküleme
E)
Tanımlama – Öyküleme
7. Kitabın adının 'Dert
Yorumcusu' olması bir tesadüf değil elbette.Hatta bu
adlandırma, öyküler toplamının genelinin bir tematik
vurgusu olarak algılanabilir. Dertler hep vardır; ancak
onları anlatacağınız, başka bir deyişle onları
yorumlatacağınız kişilerin kim olduğu önemlidir.
Lahiri'nin, dünyasına girdiği ya da girmeye çalıştığı
kişiler özellikle ikili ilişkilerde oldukça eksiklik
taşırlar. Kaç kişi bir barmene, karısının evlilik
yıldönümünde kendisine sadece bir süveter verdiğinden
yakınabilir ki?
Yukarıdaki parçanın anlatımında aşağıdakilerden
hangisine başvurulmuştur?
A)
Tartışma B) Öyküleme C)
Betimleme
D)
Karşılaştırma E) Tanık gösterme
8. Bizmerkezcilik,
ya da etnosantrizm, bütün kültürlerin temel
özelliklerindendir. Yumuşak bir "biz bu yaşam tarzını
seviyor, tercih ediyoruz" duygusundan, katı bir "sen de
benim gibi olmak zorundasın" tavrına değin türlü
derecelerde karşımıza çıkacaktır. Farklı kültür
topluluklarına yöneldiğinde ise, kültür emperyalizmi ya da
zorla kültürleme süreçlerinin ahlaksal gerekçesini
oluşturur.
Yukarıdaki parçanın anlatımında aşağıdaki aşağıdakilerden
hangilerine başvurulmuştur?
A)
Açıklama – Tanımlama
B)
Açıklama – Örneklendirme
C)
Örneklendirme – Tartışma
D)
Açıklama – Karşılaştırma
E)
Tanımlama – Karşılaştırma
9. İnsanın en önemli
buluşu yazıdır. Çünkü söz geçici, yazı kalıcıdır. İnsanlar
yazı sayesinde dün ile bugün arsında köprü kurar; her
türlü gelişmeleri, duyguları ve düşünceleri yazıyla
ölümsüzleştirir. Bizler de bu yazılı metinleri okuyarak,
olaylardan, deneyimlerden, gelişmelerden düşüncelerden
bilgileniriz. Böylece okuma yoluyla zihnimiz gelişir,
kendimizi, ulusumuzu ve bütün dünyayı tanırız.
Yukarıdaki parçanın anlatımında aşağıdaki aşağıdakilerden
hangilerine başvurulmuştur?
A)
Açıklama – Tanımlama
B)
Tanımlama – Karşılaştırma
C)
Öyküleme – Betimleme
D)
Açıklama – Karşılaştırma
E)
Tanımlama – Tartışma
10. Trenin hareketine
pek az bir vakit kalmıştı. Odacı süklüm püklüm haliyle,
fakat oltasına balık dokunduğunu hisseden balıkçının sakin
ve emniyetli duruşuyla bekliyordu. Ani bir hareketle
odacının eline bir on liralık uzattı. Teşekkür etmeğe bile
vakit bulamadan gişelerin bulunduğu yere doğru koşarak
uzaklaştı.
Yukarıdaki parçanın anlatımında aşağıdaki aşağıdakilerden
hangisine başvurulmuştur?
A)
Öyküleme – Karşılaştırma
B)
Açıklama – Betimleme
C)
Açıklama – Tartışma
D)
Betimleme – Öyküleme
E)
Tanımlama – Betimleme
11. Cumhuriyetimizin
82. yıl dönümünü yaşadığımız şu günlerde bile cumhuriyetin
tanımı hakkında müthiş bir cehalet var. Cumhuriyet dendiği
zaman akla ilk gelen demokrasi kavramıdır. Cumhuriyet
demek demokrasi demek mi? Hayır! Cumhuriyet “halka ait”
demektir. Saddam’ın Irak’ı da cumhuriyetti İran da
cumhuriyet. Bunun yanında demokrasinin beşiği olarak
nitelendirilen Avrupa’nın İngiltere, İsveç, Danimarka gibi
bazı ülkelerinde demokrasinin en üst düzeyde olmasına
rağmen yönetim biçimleri monarşidir.
Yukarıdaki parçanın anlatımında aşağıdaki aşağıdakilerden
hangilerine başvurulmuştur?
A)
Tanık gösterme – Tanımlama – Tartışma
B)
Tanımlama – Örneklendirme – Öyküleme
C)
Betimleme – Tartışma - Örneklendirme
D)
Açıklama – Tartışma – Betimleme
E)
Tanımlama – Tartışma – Örneklendirme
12. Mini mini kasabanın
balkonlu, kuleli, gazinoyu andıran bir konağı vardı. Ama
yenileme yapılmamıştı. Sıvanamayan kerpiç duvarlar yer yer
açılmış, kumrulara yuva olmuştu. Üst kat penceresiz,
sıvasızdı. Kenarda battal bir kireç ocağı biraz ötesinde
amelenin çalıştığı zamandan kalma bir sundurma öyle
duruyordu. Etrafında ise köpeklerin uğultusu
yankılanıyordu.
Yukarıdaki parçanın anlatımı için aşağıdakilerden
hangisi söylenemez?
A)Öyküleyici anlatım kullanılmıştır.
B)
Betimlemeye başvurulmuştur.
C)
Gözlem yoluyla ayrıntılar aktarılmıştır.
D)
Benzetme yapılmıştır.
E)
İşitme duyusundan yararlanılmıştır.
13.
Orhan Kemal de
Yaşar Kemal de Güney Anadolu bölgesinde doğmuş ve büyümüş
ve romanlarında iyi bildikleri o yörenin insanlarına
eğilmiş, sorunlarını dile getirmişlerdir. Orhan Kemal’in
karakterlerini Daha çok Adana’daki işçilerden, memurlardan
seçmesine karşılık Yaşar Kemal köylülerden, ırgatlardan
seçer. Ama yazarlar arasındaki asıl ayrım yarattıkları
kurmaca dünya ile gerçeklik arasındaki bağdır.
Yukarıdaki parçanın anlatımında aşağıdakilerden
hangisine başvurulmuştur?
A)
Tanımlama B)
Öyküleme C) Tartışma D)
Karşılaştırma E)
Betimleme
14. İnsan doğal
olarak iyidir; ama toplumun kurumları yozlaştırır onu.
Rousseau, felsefesinin bu temel ilkesini şu önermeyle
ortaya koymuştu: “Tanrı elinden çıkan her şey iyidir,
insan elinde her şey yozlaşır.” O, sanat ve kültürün
zararlı olduğuna inandığı için Emile adlı kitabında
çocukların nasıl kendi kendini yetiştireceklerini anlatır.
Yukarıdaki parçanın anlatımında aşağıdaki aşağıdakilerden
hangilerine başvurulmuştur?
A)
Tanık gösterme - Örneklendirme
B)
Tanımlama – Örneklendirme
C)
Tanık gösterme – Betimleme
D)Açıklama–Betimleme
E)
Tanık gösterme – Tanımlama
15. Öz Türkçe,
ulusun birbiriyle anlaşmasının sesidir. Kara budunun bize
söyleyeceği, bizim ona söyleyeceklerimiz var. Ulus
işlerini yüklenmiş olanlar ulusa anlaşılır bir dille
düşünüp söylemezlerse ulusalcılık bir kuru sözden başka ne
olabilir?
Yukarıdaki parçanın anlatımında aşağıdaki aşağıdakilerden
hangilerine başvurulmuştur?
A)
Tanık gösterme – Tanımlama
B)
Tanımlama – Örneklendirme
C)
Betimleme – Tartışma
D)
Açıklama – Öyküleme
E)
Tanımlama – Tartışma
CEVAP ANAHTARI
1.A
2.C 3.C 4.D 5.C 6.D 7.A 8. D 9. D 10.D
11.E 12.A 13.D 14. A 15.E
