|
ANDRE GIDE
1869'da Paris’te doğdu. Babası Protestan ve köylü kökenli,
annesi Katolik’ti. 8 yaşında Paris'te Alsace Okulu'na
gönderildi. Sık sık hastalandığı için öğrenimi kesintiye
uğradı. Babasını 1880'de kaybetti. Annesinin katı otoritesi
altında yetişti. 1889'da okuldan mezun oldu. Yaşamını
yazarak geçirmeye karar verdi. Yazı hayatına 1891’de
yayınladığı André Walter’in Defterleri ve Narsis Üstüne
İnceleme ile başladı. Ama ikisi de başarısız bulundu.
1893'te Kuzey Afrika
gezisine çıktı. Arap
dünyasının tümüyle farklı değerleriyle tanıştı. Fransa'ya
döndüğünde oradaki katı Victorya dönemi yaşantısının
olumsuzluklarından rahatsız oldu. 1894'te tekrar Kuzey
Afrika'ya gitti. Burada Oscar Wilde ve Lord Alfred
Douglas'la tanıştı. Onların yüreklendirmesiyle baskı altında
tuttuğu eşcinselliğini kabul etti. Annesi hastalanınca
Fransa'ya döndü. 1895'te kuzeniyle evlendi. Genç Marc
Allegret ile homoseksüel ilişkisi ailesinde
huzursuzluk
yarattı. Eşi Gide'nin kendisine yazdığı mektupları yok etti.
1'inci Dünya Savaşı yıllarında Kızılhaç ile gönüllü insani
kuruluşlarda çalıştı. 1923'te ilk feministlerden ünlü
Elizabeth van Byyselberghe'den olan tek çocuğu kızı
Catherine doğdu. 1925'te Fransız Ekvator Afrikası'na gitti.
Burada gördüklerinden de etkilendi. Dönüşünde sömürgeciliği
eleştiren yazılar yazdı. Komünizme ilgi duydu. 1836'da büyük
umutlarla gittiği Sovyetler Birliği'nden hayal kırıklığı ile
döndü. 1938'de eşini kaybetti. 2'nci Dünya Savaşı'nın
başlamasından sonra 1942'de tekrar Kuzey Afrika'ya gitti.
Savaşın sonuna kadar burada yaşadı. 1947'de Oxford
Üniversitesi'nden "Edebiyat Doktoru"
unvanı aldı. Aynı yıl Kasım ayında da Nobel Edebiyat
Ödülü'nün sahibi oldu. 1951'de yaşamını yitirdi. Yaşamı
boyunca toplumsal ve bireysel ahlakın en önemli ölçütünün,
bireyin içtenliği ve kendisini tanıması olduğunu savundu.
Edebi, siyasal ve toplumsal sorunlara karşı hoşgörülü bir
tutum benimsedi. Genel ahlak anlayışının karşısında bireysel
özgürlüklerin savunucusu oldu. Ama aynı zamanda 17'inci
Yüzyıl Fransız edebiyatının en önemli hümanist ve ahlakçı
yazarı olarak tanındı. Düşüncelerindeki bütünlük ve
soyluluk, üslubundaki arılık ve uyumla Fransız edebiyatının
saygın isimleri arasında yer alır.
ESERLERİ:
DENEME:
Narkissos Üstüne İnceleme (1891)
Urien'in Yolculuğu (1893)
Aşka Teşebbüs (1893)
Bataklıklar (1894)
Vesileler (1903)
Yeni Vesileler (1911)
Ve İş Şimdi Sana Kaldı (1951, ölümünden sonra)
ROMAN:
Kalpazanlar (1926)
OTOBİYOGRAFİ:
Andre Walter'in Defterleri (1892)
Tohum Ölmezse (1926)
ŞİİR VE DÜZYAZI ŞİİR:
Andre Walter'in Şiirleri (1891)
Dünya Nimetleri (1897, 1936'da Toprağın Yarattığı Nimetler)
Hacı Ya da Sahte Peygamber Üzerine İnceleme (1899)
Savurgan Evladın Dönüşü (1907)
Kır Senfonisi (1919)
Yeni Nimetler (1935)
Thesee (1946)
TİYATRO:
Saul (1903)
Philoktetes (1899)
Kral Kandaules (1901)
Bat-Şeba (1912)
Oidipius (1931)
Persephone (1934)
On Üçüncü Ağaç (1935)
Robert Ya da Genel Çıkar (1944)
Dönüş (1946)
YERGİ:
Zincire Gevşek Vurulmuş Prometheos (1899)
ANLATI:
Ayrı Yol (1902)
Dar Kapı (1909)
ÖYKÜ:
Vatikan Zindanları (1914)
İsabella (1957)
Kadınlar Mektebi (1929)
Robert (1929)
Genevieve (1936)
İNCELEME-ELEŞTİRİ:
Dostoyevski
(1923)
Rastlantılar (1924)
Kalpazanların Günlüğü (1926)
Montaigne Üstüne
Deneme (1929)
Çeşitli (1931)
Henri Michaux'yu Tanımak (1941)
Düşsel Söyleşiler (1943)
Göz Önüne Alarak (1943)
Poussin Öğretimi (1945)
Şiir Sanatı (1947)
Önsözler (1948)
Karşılaşmalar (1948)
Övgüler (1948)
Chopin Üzerine Notlar (1948)
SSCB Dönüşü (1936)
SSCB Dönüşü Üzerine Düzeltmeler (1937)
DİYALOG:
Corydon (1924)
GEZİ:
Kongo Yolculuğu (1927)
Dindiki (1927)
Çad Dönüşü 1928)
ANI:
Journal 1889-1939 (1939)
Journal 1939-1949 (1945)
|
|